ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS

nga **ILIRI** prej Tue Jan 29, 2008 7:29 pm

ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS: PROCESE DHE PERSPEKTIVA
BESFORT RRECAJ, LL.M.

Hyrje

Procesi për përcaktimin e statusit përfundimtar të Kosovës tani është në fazën përfundimtare të saj. Negociatat me ndërmjetësim ndërkombëtar dhe bisedimet direkte ndërmjet shqiptarëve të Kosovës dhe liderëve serb kanë dështuar të sjellin një zgjidhje kompromisi të avokuar nga komuniteti ndërkombëtar. Kjo do të hapte rrugën për të ashtuquajturin status të imponuar ndërkombëtarisht, i cili do të përgatitet dhe të propozohet nga i Emëruari Special i Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, Marti Ahtisari. Propozimi merr parasysh faktorë të ndryshëm të cilët janë konsideruar në përcaktimin e statusit përfundimtar si, situata historike, marrëdhëniet ndërmjet shqiptarëve dhe serbëve, situatën faktike etj. Vendimi për statusin përfundimtar të Kosovës, tetë vite pas instalimit të administratës ndërkombëtare, tani është në duar të Këshillit të Sigurimit duke vepruar në bazë të kapitullit të shtatë të Kartës së OKB-së, i cili i jep atij autoritet të gjerë që të vendosë në lidhje me masat për mbajtjen dhe kthimin e paqes dhe sigurisë ndërkombëtare.

[size=12]Qëllimi i këtij punimi është që të diskutojë disa çështje të rëndësishme në lidhje me përcaktimin e statusit përfundimtar të Kosovës. Do të filloj me dhënien e një historiku të shkurtër të statusit të Kosovës që nga Konferenca e Versajes deri te shpërbërja e Jugosllavisë. Pastaj do të diskutoj procesin e shpërbërjes së Jugosllavisë, rolin e komunitetit ndërkombëtar dhe pozita e Kosovës gjatë atij procesi. Më vonë do të diskutojë kalimin e padëshiruar të Kosovës në luftë, Konferencën e Rambouilles, intervenimin ndërkombëtar dhe instalimin e administratës ndërkombëtare ne Kosovë. Në fund do të paraqes fillimin edhe ecjen e procesit negociator, propozimin e Ahtisarit dhe rolin e Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

[/size]

nga **ILIRI** prej Tue Jan 29, 2008 7:30 pm

Historik i shkurtër nga Konferenca e Versajes deri te shpërbërja e Jugosllavisë

Pas Luftës së Parë Botërore, prijësit ndërkombëtar ishin mbledhur në Versaje që të vendosnin rendin e ri botëror në përpjekje për të ndaluar lutërat e ardhshme. Si rezultat i Traktatit të Versajes kishin lindur shtete të reja

[size=12] Pas Luftës së Dytë Botërore, kushtetuta e Jugosllavisë e vitit 1946 kishte njohur shqiptarët si pakicë. Sidoqoftë, pozicioni i tyre deri ne fund të viteve 1960 kishte mbetur në pozitë të keqe për shkak të regjimit të Rankoviqit, Ministër i Punëve të Brendshme të Jugosllavisë. Në fund të vitit 1960 pushteti i Rankoviqit ishte shpërbërë. Kjo do t’i jepte hapësirë shqiptarëve që publikisht i shprehnin nevojat e tyre, duke organizuar kështu protesta masive në vitin 1968 për të kërkuar status të njejtë ligjor si edhe republikat tjera[vii]. Këto ngjarje si dhe presioni nga republikat tjera rezultuan në adoptimin e ndryshimeve kushtetuese në vitet 1968, 1971 dhe 1974. Të gjitha ndryshimet ishin përfshirë më vonë në Kushtetutën e Jugosllavisë të vitit 1974. Kushtetuta e re i kishte dhënë Kosovës statusin e krahinës autonome, me kufijë të qartë dhe fuqi për të aprovuar ndryshimet e propozuara kushtetuese. Pozicioni i ri ligjor e kishte karakterizuar Kosovën si element konstituiv të Jugosllavisë dhe njësi të vecantë politiko-territoriale[viii]. Mirëpo, prapë, Kosova ende nuk kishte statusin formal të republikës. Kjo do të dërgonte më tutje në demonstrata të reja pas vdekjes së Titos në vitin 1981, në një përpjekje tjetër që të arrinin statusin e plotë të republikës, të barabartë me gjashtë republikat tjera të Jugosllavisë. Në këto demonstrate ishin vrarë më shumë se 200 persona në një shtypje brutale të demonstruesve[ix]. Më pastaj kishte filluar një proces i eliminimit të personave të cilët konsideroheshin “fajtorë për diversifikim ideologji”. Shumë shqiptarë ishin arrestuarr, ishin zhvilluar gjykime të shpejta dhe disa demonstrues ishin burgosur deri në 15 vite burg[x].

Vitet 1980-ta kishin sjellë një situatë të favorshme për ngritjen e nacionalizmit Serb për dy arsye. Njëra ishte vdekja e Titos ndërsa tjetra ishte kriza ekonomike e cila kishte kapluar Jugosllavinë gjatë këtyre viteve. Duke shfrytëzuar demonstruesit shqitpraë si pretekst, politikanë serb shfrytëzuan cdo manovër të mundshme që t’i portretizonin shqitparët si njerez të cilët do ta destabilizonin politikisht Jugosllavinë dhe ekzistencën e saj. Në këtë përpjekje Lidhja Komuniste e Serbisë kishte organizuar një sesion maratonist, 22 – 26 Dhjetor 1981, kushtuar marrëdhënive ndër etnike brenda republikës. Në mbledhje serbët deklaronin se ekzistenca e dy krahinave autonome (Kosova dhe Vojvodina) brenda Serbisë dëmtonin unitetin e saj kushtetues. Ata poashtu shprehnin se Serbia nuk kishte tretman të njejtë si edhe republikat tjera[xi].

Në vitin 1986, intelektualët e respektuar të Akademisë së Shkecave dhe Arteve të Serbisë, jo-zyrtarisht kishin përgatitur një memorandum për të ngritur nacionalizmin serb. Sipas memorandumit, Kroatët në emër të Titos dhe Sllovenët në emër të Edvart Kardelj, qëllimisht kishin konstruktuar Jugosllavinë Federale për të eksploatuar ekonomikisht Serbinë. Në anën tjetër, memorandumi kishte shkuar deri në atë pikë sa që t’i paraqesë serbët viktima të gjenocidit të organizuar nga “iridentistët dhe seperatistët” shqiptarë[xii]. Me memorandumin e përgatitur, serbët tani kishin nevojë për një lider të përshtatshmë që t’i vë në funksion këto teori nacionaliste. Sllobodan Millosheviqi kishte shfrytëzuar këtë situatë.

Millosheviqi ishte ngritur nga një krizë ekonomike të ardhur nga borgjet e mëdha ndërkombëtare kur kreditorë perendimor kishin refuzuar që të vazhdojnë më tutje kreditimin e pamatur të viteve 1970-ta[xiii]. Pergatitja psikologjike ishte nxitur duke organizuar mitingje të hapura. Kjo kulminoi në vitin 1987 kur Millosheviqi kishte organizuar një miting në Kosovë ku ai i ishte adresuar turmës serbe duke thënë se “askush nuk do të guxojë të ju rrahë juve”. Emocionet ishin flakur në vitin 1989 kur eshtrat e Car Lasarit, Mbretit të Serbisë mesjetare, ishin endur perreth Serbisë për të thirrur “shpirtërat e vërtetë të serbëve” para se të rivarroseshin në Graqanicë[xiv].

Përveq përgatitjeve psikologjike, serbët poashtu ishin koncentruar në Armatën Popullore të Jugosllavisë të dominuar nga serbët. Duke filluar në fillim të viteve 1980-ta dhe përshpejtuar në mes të viteve 1985-1990, të gjitha vendet e banuara me serbë ishin vendosur në komandë të drejtpërdrejtë të Armatës së Beogradit. Ky proces në Kosovë kishte përfunduar menjëherë pas demonstrative të vitit 1980[xv]. E gjitha kulmoi në vitin 1989 kur regjimi I Beogradit kishte filluar abrogimin e autonomisë së Kosovës. Presidenca federale në mënyrë unilaterale kishte aprovuar ndryshimet kushtetuese, duke shkelur kështu Kushtetutën e Jugosllavisë e cila kërkonte aprovimin nga Kosova dhe parlamenti federativ. Ky veprim kishte shkatërruar autonominë politike, territoriale dhe ekonomike të Kosovës.[xvi].

Ngritja e Millosheviqit në fuqi dhe qëndrimi I tij ndaj zgjidhjes së problemeve të ndryshme në lidhje me cështjet politike dhe ekonomike brenda ish-Jugosllavisë, do të përcaktojnë fatin e keq të 10 viteve të ardhshme të ish-Jugosllavisë. Do të jetë katastrofa më e madhe humanitare e pas Luftës së Dytë botërore ne Evropë.

[/size]

nga **ILIRI** prej Tue Jan 29, 2008 7:31 pm

Përpjekjet e dështuara për ta mbajtur Jugosllavinë gjallë

Derisa ish Jugosllavia ishte në hapa të shpejt në drejtim të shkatërrimit të saj, ishin bërë disa tentime të fundit për të riorganizuar sistemin federativ. Tentimet dolën të dështuara për shkak të nacionalizmit të madh dhe disparitetit ekonomik ndërmjet republikave. Tani që Kosova ishte nën autoritetin e saj, Serbia e Millosheviqit ishte koncentruar në marrëdhëniet e saj me republikat tjera. Qëllimi i Millosheviqit ishte që të ketë një shtet Jugosllav më të centralizuar. Ndërsa në skenarin më të keq, ai do të shfrytëzonte popullatën serbe brenda republikave që të revoltoheshin, ndaheshin dhe të kërkojnë inkorporimin në Serbi. Skenari i fundit do të bëhet realitet i cili do të dërgonte në një luftë të përgjakshme.

[size=12]Republikat të cilat shtyenin për reforma demokratike për ruajtjen e Jugosllavisë ishin Sllovenia dhe Kroacia, të cilat edhe gëzonin një standard më të lartë të jetesës. Ato filluan të kërkojnë një shtet konfederativ dhe reforma politike në nivelin federal duke filluar nga republikat e tyre me aprovimin sistemit shumë partiak dhe ndryshimin kushtetutave të tyre[xvii]. Në nivelin federal, Kryeministri i fundi jugosllav, Ante Markovic, bëri përpjekje për reforma ekonomike në shpresë se një mirëqenie ekonmike do ta mbante vendin të bashkuar. Mirëpo këto nuk ishin përcjellur me reforma politike. Shumë shpejt ishte bërë e qartë se mbajtja e vendit të bashkuar kërkonte më shumë se reforma ekonomike[xviii].

Në procesin e shpërbërjes, cështja e sovranitetit në Jugosllavi ishte bërë shumë e komplikuar për shkak të pacartësive në definicionin e vetë termit. A ishin republikat apo popujt bartës të sovranitetit? Serbët përkrahnin nocionin e konceptit të vetëvendosjes kombëtare, derisa republikat tjera mbronin konceptit e sovranitetit territorial të republikave[xix]. Në fillim, pikëpajma e perendimit mbi sovranitetin përputhej me konceptin serb. Në këtë perspektivë vetëm Sllovenia e gëzonte një situatë më të mirë duke pasur të dyjat, edhe kufijë të qartë por edhe një popullsi më homogjene. Situata ishte më e komplikuar në pjesën tjetër të Jugosllavisë.

Zgjedhjet në repulika do t’i prijnë ngjarjeve në fillimin e viteve 1990-ta. Nga gjashtë republikat, anti-komunistët kishin fituar katër ndërsa ish-komunistët kishin fituar në Bosnje dhe Hercegovinë. Edhe pse Millosheviqi edhe më tutje kishte përkrahjen e Malit të Zi, rezultati i zgjedhjeve e kishte bërë të vështirë për të që të imponojë politikën e tij për një Jugosllavi më të centralizuar. Millosheviqi vazhdonte të refuzojë të gjitha thirrjet për një bashkim më të decentralizuar në përpjekje që të implementojë idetë e tij për një shtet të më të centralizuar[xx]. Kjo situatë kulminoi kur Millosheviqi thirri kongresin e 14-të të jashtëzakonshëm të LKJ-së në Janar të vitit 1990. Këtu delegacioni Slloven kishte lëshuar mbledhjen me 20 Janar pasi që kryetari i Sllovenisë, Milan Kucan, ishte penguar nga përkrahësit e Millosheviqit derisa ai bënte përpjekje për të prezentuar planin e tij për një bashkim më të decentralizuar. Ky veprim ishte pëcjellur nga Kroacia, Bosna dhe Hercegovina dhe Maqedonia pas të cilës mbledhja kongresit ishte anualuar[xxi].

Shpërbërja e Bashkimit Sovjetik (BS) përbënte një barrierë e madhe ndaj dëshirave të Millosheviqit për një dominim serb. Shpërbërja e BS-së ndikoi që vendet e NATO-s të humbnin interesimin për mbajtjen e Jugosllavisë per c’farëdo cmimi. Në mungesë të kartës së komunizmit, Jugosllavia kishte humbur rëndësinë e saj në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe Jugosllavia nuk mundej më të llogariste në ndihmën e perendimit për nxjerrjen nga kriza[xxii]. Kjo i inkurajoi dy republikat veriore që të shpallnin pavarësinë, Sllovenia në Dhjetor 1990 dhe Kroacia në Maj 1991. Në fillim ndarja e dy republikave nuk ishte përkrahur gjerësisht. Sekretari i atëhershëm i SHBA-ve, James Baker, kishte deklaruar një një vizitë jo zyrtare në Beograd, se SHBA-të nuk do të njohin Slloveninë apo Kroacinë “në asnjë rrethanë”. Fatkeqësisht, kjo deklaratë do të interpretohej si leje për përdorimin e forcës për të mbajtur Jugosllavinë të bashkuar. Këshilli Evropain besonte se Armata Popullore e Jugosllavisë (APJ) do të ishte e aftë për të marrë masa dhe të shtypë ata cka ata e shihnin fillimisht si problem i brendshëm.[xxiii].

[/size]

nga **ILIRI** prej Tue Jan 29, 2008 7:31 pm

Roli i komunitetit ndërkombëtar dhe vetëvendosja në relacion me republikat që kërkonin ndarje

Deklaratat e pavarësisë dhe, në veçanti, përdorimi i forcës nga APJ kundër Sllovenisë dhe ndihma e mëspastajme serbëve të Kroacisë, krijoi një numër dilemash për liderët e Komunitetit Evropain (KE), në përpjekjet e tyre që të menaxhojnë krizën. Në fillim të viteve 1990-ta KE, e cila më vonë do të shndërrohet në Bashkimin Evropian (BE), kishin sponzorizuar një konferencë në Hagë mbi Jugosllavinë. Konferenca doli me deklaratë se nuk duhet të ketë ndryshim të njëanshëm të kufijve, mbrojtjen e të drejtave të popujve jugosllav dhe vëmendje e plotë ndaj shqetësimeve dhe aspiratave të tyre legjitime

[size=12]Pas vërejtjeve të SHBA-ve, vendet evropiane filluan të punojnë në përcaktimin e rregullave të cilat do të paraqitnin standarded për njohjen e shteteve të reja, të cilat dilnin si rezultat i shpërbërjes së Bashkimi Sovjetik apo Jugosllavisë. Në bazë të këtyre rregullave, KE kishte adoptuar pozicionin e përbashkët në lidhje me njohjen e Jugosllavisë[xxvi]. Kërkesat për njohje kishin dalur jashtë karakteristikave konvencionale të shtetësisë (territor i definuar, popullatë, qeveri dhe aftësi për të hyrë në marrëdhënie ndërkombëtare), duke pasqyruar kështu casje të reja të periudhës së pas-luftës së ftohtë, në vecanti në lidhje me të drejtat e njeriut. Kërkesat e reja do të kërkonin përkushtim nga shtetet e reja në respektimin e të drejtave të njeriut dhe në definimin e mekanizmave adekuat për mbrojtjene e pakicave. Një komision arbitrar ishte themeluar pas koferencës Carrington në Hagë i cili ishte udhëhequr nga juristi francez Robert Badinter (në emër të së cilit më vonë do të njihet komisioni) që të gjykojë rastet për njohje nga secila republikë. Në bazë të kërkesave udhëheqëse, Komisioni i Badinterit kishte pranuar aplikaconet për njohje nga Sllovenia, Kroacia, Bosnja dhe Hercegovina dhe Maqedonia. Komisioni në opinionin e tij të parë mbi Jugosllavinë (pas letrës nga Lord Carrington, kryesues i konerencës mbi Jugosllavinë më 20 Nëntor 1991, kishte deklaruar që Jugosllavia është në proces të shpërbërjes[xxvii].

Dersia procesi i shpërbërjes së Jugosllavisë tashmë ishte pranuar, Serbia kishte tentuar të manipulojë me popullatën serbe që jetonin në Kroaci dhe Bosnje e Hercegovinë që të kërkonin vetëvendosje. Në këtë përpjekje, Serbia kishte drejtuar dy pyetje Komisionit të Badinterit që kërkonte përgjigje në dy cështje. Cështja e pare kishte të bënte me atë nëse kishte drejtë për vetëvendosje popullata serbe që jetonin në Kroaci dhe Bosnje e Hercegovinë ndërsa cështja e dytë me atë nëse kufijtë ndërmjet Kroacisë dhe Serbisë në njërën anë dhe Bosnjes dhe Hercegovinës dhe Serbisë në anën tjetër mund të shiheshin si kufijë ndërkombtar në kuptim të së drejtës ndërkombëtare publike. Në lidhje me pyetjen e parë, Komisioni i Badinterit kishte përfunduar që e drejta për vetëvendosje nuk duhet të involvojë ndryshimin e kufijëve ekzistues pas shpalljes së pavarësisë, kështu që duhet të aplikohetparimi uti possidetis juris, përveq në rastet kur shtete përkatëse pajtohen për një gjë të tillë. Në lidhje me pyetjen e dytë, Komisioni i Badinterit kishte konkluduar që Jugosllavia është në proces të shpërbërjes. Ai kishte njohur kufijtë e ish republikave si kufijë ndërkombëtarë dhe kështu të paprekshëm sipas të drejtës ndërkombëtare dhe të kushtetusës së ish-Jugosllavisë[xxviii].

Sipas procedurave që parashihnin parimet udhëheqëse për njohje, KE kishte njohur Kroacinë dhe Slloveninë me 15 Janar 1992. Në lidhje me Slloveninë situata ishte më e qartë. Popullata ishte më homogjene dhe referendumi i mbajtur kishte treguar përkrahje masive për një shtet të pavarur. Kroacia pashtu plotësonte kërkesat përveq faktit që kushtetuta e saj e 04 Dhjetorit 1991 nuk kishte ofruar garancione për mbrojtjen e pakicave. Komisioni kishte kërkuar nga Kroacia të ndryshojë kushtetutën në lidhje me këtë cështje.

Në lidhje me Bosnje dhe Hercegovinën, Komisioni kishte përfunduar që vullneti i popullit nuk ishte shprehur në tërësi, pasi që popullata serbe kishte bojkotuar të gjithë procesin përfshirë këtu edhe deklaratën për pavarësi (10 Nëntor 1991) dhe ndryshimet tjera kushtetuese. Komisioni kishte kërkuar që të mbahet një referendum nën monitorim ndërkombëtar[xxix] përcaktuar për datat 29 Shkurti deri më 01 Mars 1992[xxx]. Referendumi në Bosnie dhe Hercegovinë ishte mbajtur si ishte parashikuar dhe muslimanët dhe kroatët kishin krijuar shumicën e nevojshme pro pavarësisë, derisa serbët prapë e kishin bojkotuar atë. Në përgjigje të kësaj, serbët kishin deklaruar pavarësinë nga Bosna e Hercegovina duke hapur rrugë kështu për luftime. KE kishte njohur Bosnën dhe Hercegovinën më 06 Prill 1992, derisa SHBA njohu Slloveninë, Kroacinë dhe Bosne e Hercegovinën një ditë më pas[xxxi]. Sa i përket ish Republikës Federale të Maqedonisë, edhe pse KE kishte kualifikuar atë për njohje, një mosmarrëveshje doli në lidhje me emrin e sja. Greqia kishte kundërshtuar njohjen për shkak se në Greqi ekziston një rajon i njohur me emrin “Maqedonia”. Greqia frikohej që shteti i ri i Maqedonisë do të mund të paraqiste kërkesa territoriale mbi krahinën e saj edhe pse Komisioni i Badinterit kishte theksuar që përdorimi i emrit Maqedonia nuk do të mund të nënkuptojë ndonjë kërkesë territoriale në lidhje me shtetet tjera. Maqedonia ishte pranuar më vonë pasi ishte arritur një kompromis në bazë të së cilit ajo do të pranohej në OKB nën emrin ish Republika Jugosllave e Maqedonisë, duke pritur për një zgjidhje të ardhshme[xxxii].

[/size]

nga **ILIRI** prej Tue Jan 29, 2008 7:33 pm

Reagimi i NATO-s ndaj politikave të Millosheviqit dhe procesi paqësor në Rambouillet

Situata e re e krijuar nxiti ndërhyrjen e OKB-së. Më 31 Mars 1998, Këshilli i Sigurimit (KS) i Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB) kishte nxjerrur Rezolutën 1160 e cila kishte thirrur për armëpushim dhe kishte nxitur palët që të fillonin bisedimet për një lloj autonomie substanciale për Kosovën. Ajo ishte përcjellur me Rezolutën 1199 të KS-së së OKB-së e cila poashtu thirrte për ndalje të dhunës dhe lejimin e monitoruesve ndërkombëtar që të vëzhgojnë situatën. Sidoqoftë, rezolutat nuk kishin ndonjë efekt obligativ dhe regjimi serb i kishte injoruar ato

[size=12]Komuniteti ndërkombëtar kishte filluar të aplikojë politikën e “karrotës dhe shkopit”. Richard Holbrook, i emëruar nga Presidenti Bill Clinton, edhe njëhere ishte shfaqur në skenë që të merrej me situatën. Duke përdorur kërcënimin si atributin e tij kryesorë, Holbrook kishte siguruar një marrëveshje me Millosheviqin në Tetor të vitit 1998, në bazë të së cilës shumica e forcave serbe do të tërhiqeshin dhe do të lejohej vendosja e 2000 inspektorë ndërkombëtarë të paarmatosur për të verifikuar zbatimin e marrëveshjes si një “masë për ndërtimin e besimit” për popullatën civile. Misioni do të quhej Misioni Verifikues në Kosovë (MVK). Ambasadori William Walker do të emërohej si kryesues i misionit më 17 Tetor 1998. UCK-ja kishte deklaruar armëpushim unilateral më 16 Tetor 1998[lii]. KS i OKB-së duke vepruar nën kapitullin VII të Kartës së OKB-së kishe nxjerrur Rezolutën 1203 e cila kishte përshëndetur marrëveshjen Holbrooke-Millosheviq dhe vendosjen e MVK-së dhe bënte thirrje për respektim të Rezoulutave 1160 dhe 1199. Rezoluta poashtu kishe tërhequr vërejtjen për eskalimin e situatës e cila mund të paraqiste rrezik për sigurinë dhe paqen ndërkombëtare[liii].

Suksesi i MVK-së nuk kishte qëndruar gjatë. Regjimi serb kishte thyer marrëveshjen duke lëshuar një ofenzivë ndaj fshatrave të Kosovës. Divisioni për të Drejtat të Njeriut, i themeluar nga MVK për të monitoruar dhe hulumtuar raprotet për abuzime me të drejtat e njeriut nga të gjitha palët në konflit në Kosovë, kishte ardhur në përfundim se 1) dhuna e zbatuar kundër shqiptarëve ishte e planifikuar dhe organizuar nga nivelet më të lartat të autoriteteve lokale, 2) armata serbe, policia dhe forca të ndryshme paramilitare në mënyrë specifike shënjestronin segmete të ndryshme të shoqërisë shqiptare të Kosovës, 3) sulmet seksuale kundër grave dhe vajzave të reja ishin mjat prezente[liv]. Sidoqoftë, ishte masakra e Recakut e Janarit të vitit 1999 e kryer nga forcat serbe ajo e cila do të tërhiqte ndërgjegjen e komunitetit ndërkombëtar. Gjurmët e masakrës ishin dëshmuar nga ambasadori i MVK-së, William Walker, i cili do të shpallej persona non grata më vonë, dhe i cili e cilësoi atë si një akt masakre. Derisa incidentet e armatosuar shtoheshin, MVK dukej gjithnjë e më shumë vëzhguese e pashpresë e marrëveshjes Holbrooke-Millosheviq[lv].

Më 19 Janar 1999, Grupi i Kontaktit (GK) për Jugosllavinë, i përbërë nga SHBA, Britania e Madhe, Italia, Franca, Gjermania dhe Rusia, ishte marrë vesh që të thirrnin përfaqësuesit e ish-Jugosllavisë, qeverinë e Serbisë dhe përfaqësuesit e shqiptarëve të Kosovës në Rambouillet më 06 Shkurt 1999. GK kishte përgatitur agjendën e bisedimeve. Agjenda iu kishte referuar rezolutave të mëhershme 1160, 1199 dhe 1203, kishte konfirmuar qëndrimin e komunitetit ndërkombëtar për mosndryshimin e kufijve dhe kishte nxitur palët që të gjenin një zgjidhje të përbashkët për krizën. Qëllimi i komunitetit ndërkombëtar që të arrihej përmes kësaj konference ishte që të punonin në drejtim të një autonomie substanciale për Kosovës, duke ruajtur kështu kufijtë e njohur ndërkombëtarisht. Bisedimet kishin filluar më 06 Shkurt 1999 në Rambouillet (jug-perendim të Francës)[lvi].

Qëndrimi i komunitetit ndërkombëtar kishte paragjykuar të gjithë procesin e bisedimeve. Para se të fillonte c’farëdo diskutimi, ata kishin prezentuar, për nënshkrim, disa të ashtuquajtura parime të panegociueshme[lvii]. Këto parime deklaronin mos cënueshmërinë e kufijve të ish-Jugosllavisë, e cila nënkuptonte se cfarëdo zgidhjeje do të duhej të gjendej brenda sovranitetit dhe integritetit territorial të ish Jugosllavisë. Në kuptim praktik, kjo nënkuptonte që Kosova dhe popullata shumicë e saj do të duhet të mbeteshin të kënaqur me vetëvendosje të brendshme. Kjo ishte në përputhje me rezolutat dhe deklaratat e mëhershme të komunitetit ndërkombëtar mbi autonominë substanciale për Kosovësn[lviii].

Drafti i prezentuar palëve në fund të konferencës kishte të bënte për një periudhë të përkohshme. Ai deklaronte që pas tri viteve, do të bëhet një vlerësim i përgjithshëm i marrëveshjes nën drejtimin ndërkombëtar me qëllim që të rregullojë implementimin e saj dhe për të përcaktuar nevojën për propozime nga ana e të dyja palëve për hapa të mëtutjeshëm. Këkresës së shqiptarëve të Kosovës që konferenca të bazohej në vullnetin e popullit të Kosovës përmes referendumit, negociatoët ndërkombëtar kishin iu ishin përgjigjur se ata nuk ishin autorizuar nga GK për të adoptuar gjuhën e referendumit[lix].

Përkundër garancioneve të dhëna për sovranitetin dhe integritetin territorial të ish Jugosllavisë, delegacioni serb kishte refuzuar që të nënshkruajë marrëveshjen. Në vend të saj, regjimi kishte vazhduar kampanjën e tij në gjithë Kosovësn duke shpërngulur qindra mijëra shqiptarë nga shtëpitë e tyre. Situata humanitare ishte bërë një kërcënim i vërtetë për paqen dhe sigurinë regjionale për shkak të qindra mijëra refugjatëve të cilët kishin kaluar kufirin dhe kaluar në vendet fqinje. NATO ishte shtyer që të veprojë në bazë të deklaraktës së saj të 30 Janarit 1999 dhe rezolutat e mëhershme të KS-së së OKB-së. Sulmet ajrore të NATO-së kishin filluar më 24 Mars dhe kishin zgjatur deri më 10 Qershor 1999. Sulmet kishin qëllim ndaljen e krizës humanitare dhe kthimin e refugjatëve, por pashtu për të ruajtur paqen dhe sigurinë regjionale. Megjithatë, këto sulme ajrore ruajtën sovranitetin dhe integritetin territorial të ish-Jugosllavisë derisa mbrojtjën e popullatën shqiptare të Kosovës. Në fund, ato kishin krijuar mundësinë për zgjidhje politike të Kosovës për dhënien e një “autonomie substanciale” për regjionin[lx].

Tërheqja e trupave serbe krijoi mundësinë e kthimit të refugjatëve dhe instalimin e administratës së OKB-së. vendosja e Misionit të Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK) do të ndihmonte në ndërtimin e institucioneve dhe përgatitjen e bisedimeve për statusin përfundimtar.

[/size]

nga **ILIRI** prej Tue Jan 29, 2008 7:33 pm

Instalimi i administratës ndërkombëtare dhe Rezoluta 1244: Mohimi i së drejtës për vetëvendosje

Pas 78 ditësh të sulmeve ajrore, regjimi serb përfundimisht pranoi humbjen. Marrëveshja teknike ushtarake në Kumanovë, Maqedoni, ndërmjet NATO-s dhe përfaqësuesve të ushtrisë serbe kishte mundësuar një hyrje të lehtë të forcave të NATO-s derisa forcat serbe tërhiqeshin nga Kosova. Kjo mundësoi instalimin e administratës së OKB-së në Koosovë (UNMIK) në bazë të Rezolutës 1244 të KS-së së OKB-së

[size=12] Rezoluta thërriste për një zonë të demilitarizuar me NATO-n të vetme forcë prezente, nën emrin KFOR. Aneksi 2/6 i rezolutës kishte lejuar trupat jugosllave që të ndihmonin KFOR-in në largimin e minave, të mbanin një prezencë në monumentet serbe dhe në pikat kryesore të kalimeve kufitare. Ajo poashtu bënte thirrje për shpërbërjen e forcave të pranuara të UCK-së. Me marrëveshjen e 21 Qershorit 1999 ndërmjet UCK-së dhe NATO-s, UCK ishte transformuar në një trup civil i quajtur Trupat Mbrojtëse të Kosovës (TMK) nën mbikqyrjen e KFOR-it[lxiv].

Që të hapnin rrugën për zgjedhje demokratike dhe ndërtimin e institucioneve legjitime Përfaqësuesi Special i Sekretarit të Përgjithshëm (PSSP) me rregulloren e UNMIK-ut të 15 Majit 2001 kishte shpalluar Kornizën Kushtetuese për Vetëqeverisje të Përkohshme. Korniza Kushtetuese kishte përcaktuar përgjegjësitë e institucioneve të përkohshme vetëqeverisëse. Provizionet më të rëndësishme ishin të ashtuquajturat fuqitë dhe përgjegjësitë e PSSP-së[lxv]. Në shumë aspekte këto provizione nënvleresojnë insitucionet e Kosovës pasi që shumë nga veprimet e tyre duhet të aprovohen përfundimisht nga PSSP[lxvi]. Korniza Kushtetuese mbështetet në Rezolutën 1244 dhe merr parasysh dokumentin më të rëndësishëm ndërkombëtar, Kartën e OKB-së, dhe dokumentet më të rëndësihme për të drejtat e njeriut të OKB-së dhe BE-së. Në përpjekje që të sigurojnë të drejtat e pakicave, Korniza Kushtetuese kishte themeluar një parlament me 120 vende prej të cilave 20 vende u janë rezervuar grupeve të pakicave (10 vende për serbët dhe 10 për pakicat tjera). Sidoqoftë Korniza Kushtetuese nuk kishte përcaktuar një mekanizëm për zgjidhjen e statusit përfundimtar të Kosovës[lxvii].

Bisedimet për statusin përfundimtar

Duke pranuar nevojën për definimin e statusit përfundimtar të Kosovës mirëpo e shqetësuar me procesin demokratik, në veçanti situatën e pakicave, komuniteti ndërkombëtar kishte sajuar standardet të cilat do të duhej t’i arrinin institucionet e Kosovës. Në këtë process ata fillimisht kishin adoptuar politikën e “standardeve para statusit” e cila do të ndryshohej më vonë me “standardet me status”, e cila shihet si një besim drejt institucioneve të Kosovës për vendosmërinë e tyre për mbrojtjen e pakicave, por poashtu të shmang çfarëdo situate e cila do të mund të keqpërdorej nga Beogradi në përpjekjet e tij që ta bllokojë procesin. Këto standarde përbëhen prej 8 pikave kryesore që do të shfrytëzoheshin për të testuar aftësinë e isntitucioneve të Kosovës për të ndërtuar një shtet ligjor dhe në vecanti për të mbrojtur pakicat

[size=12] Për shkak të qëndrimeve diametralisht të kundërta ndërmjet dy palëve, GK kishte strukturuar 10 parime themelore mbi të cilat do të vendosej statusi përfundimtar[lxx]. Parimi më i rëndësishëm është parimi i gjashtë, i cili do të deklaron në mënyrë eksplicite se Kosova nuk do të këthehet në gjendjen e saj ta para Marsit të vitit 1999, se nuk do të ketë ndarje të Kosovës dhe se nuk do të ketë bashkim me ndonjë shtet tjetër.

Gjatë procesit të bisedimeve, Marti Ahtisari kishte përdorur mënyra të ndryshme të diplomacisë, nga e ashtuquajtura shuttle dimplomacy, deri te lehtësimi i bisedimeve direkte në Vienë. I Emëruari Special dhe zëvendësi i tij iu kishin bërë vizitën e tyre të parë palëve dhe rajonit në Nëntor të vitit 2005, duke vizituar kështu Prishtinën dhe Beogradin por edhe kryeqytetet tjera të vendeve fqinje, Tiranën, Podgoricën dhe Shkupin. Prej atëherë, i Emëruari Special, zëvendësi i tij dhe anëtarët e stafit të zyres së tyre kishin bërë vizita të shpeshta në rajon. Gjatë vitit 2006, ishin mbajtur 15 raunde të bisedimeve direkte ndërmjet ekipeve negociatore të Beogradit dhe Prishtinës[lxxi].

I Emëruari Special, poashtu, kishte kryesuar bisedimet direkte ndërmjet lidershipit Serb dhe Kosovar të mbajtur në Vienë më 24 Korrik 2006. Kryetari Boris Tadic dhe kryeministri Vojislav Koshtunica kishin udhëhequr delegacionin serb, derisa kryetari Fatmir Sejdiu kishte udhëhequr Ekipin e Unitetit të Kosvovës. Takimi i kishte ofruar secilës palë t’i prezentojë pikëpamjet e veta në nivelin më të lartë në lidhje me të ardhmen e Kosovës palës tjetër si dhe komunitetit ndërkombëtar të prezentuar nga i Emëruari Special dhe vëzhguesit nga GK, BE dhe NATO[lxxii]. Përveq bisedimeve direkte, nga 26 Janari i vitit 2006, Zyra e të Emëruarit Special të OKB-së për Kosovën kishte angazhuar ekspertë për të vizituar Beogradin dhe Prishtinën që të bisedojë ndaras me palët për cështje të ndryshme. Që nga Nëntori i vitit 2005, i Emëruari Special dhe zëvendësi i tij janë takuar shpesh me faktorë të ndryshëm të rëndësishëm në proces. Këto përfshijnë vizita në KS (04 Mars, 13 Korrik dhe 22 Shtator 2006), mbledhje me GK, ministrant e jashtëm të BE-së dhe aktorë tjerë ndërkombëtar, duke përfshirë NATO-n dhe OSBE-në.

Më 25 Janar 2007, I Emëruari Special kishte takuar Sekretarin e Përgjithshëm të OKB-së, Ban Ki-moon, në Paris për ta njohtuar atë me zhvillimet e fundit mbi procesin e statusit dhe të ndajë me të propozimin e tij. Ditën tjetër, I Emëruari Special ishte takuar në Vienë me anëtarët e GK-së dhe poshtu kishte propozuar përmbajtjen e propozimit të tij, si pjesë e konsultimeve të tij të rregullta dhe bashkëpunimit të ngushtë të zyrës së tij dhe GK-së. Propozimi iu ishte prezentuar palëve në fillim të Shkurtit e cila do të përcillej me një seri mbledhjesh ndërmjet tyre në Vienë më 21 Shkur dhe 02 Mars të vitit 2007 dhe një përfundimtar më 10 Mars. Në fund të takimit të nivelit të lartë (10 Mars), I Emëruari Special, kishte konstatuar se nuk kishte vullnet nga ana e palëve për të lëvizur nga pozicionet e tyra të mëhershme. Duke qenë i bindur se pozicioni i palëve për statusin e Kosovës nuk kishte ndonjë bazë të përbashkët për të arritur ndonjë marrëveshje dhe se asnjë bisedim i mëtutjeshëm nuk do ta ndryshonte këtë fakt, i Emëruari Special kishte konkluduar që potenciali I bisedimeve ishte shterur. Ai shpalli qëllimin e tij për të finalizuar propozimin për prezentim në KS të OKB-së gajtë muajit Mars.

Më 14 Mars, zëvendësi i të Emëruarit Special, Albert Rohan, kishte shkuar në Nju Jork për t’i dorezuar Propozimin e Përgjithshëm për Zgjidhjen e Statusit të Kosovës Sekretarit të Përgjithshëm dhe poashtu raportin e të Emëruarit Special mbi satusin e ardhshëm. Raporti dhe propozimi i përgjithshëm iu ishin dërguar zyrtarisht anëtarëve KS-së më 26 Mars 2007[lxxiii]. Në letrën e datuar 26 Mars 2007, Sekratari i Përgjithshëm i ishte adresuar KS-së mbi Raportin e të Emëruarit Special për statusin e Kosovës. Raporti rekomandon që Kosovës t’i jepet një lloj pavarësie nën mbikqyrjen e komunitetit ndërkombëtar, e cila do t’i mundësojë Kosovës që të hyjë në marrëveshje ndërkombëtare dhe në organizata ndërkombëtare si OKB, Organizatën Botërore të Tregtisë, Fondin Monetar Ndërkombëtar etj. Raporti sugjeron që riintegrimi i Kosovës në Serbi nuk është zgjidhje e qëndrueshme për shkak të “armiqësisë dhe mosbesimit” historik e cila për kohë të gjatë kishte antagonizuar marrëdhëniet ndërmjet shqiptarëve të Kosovës dhe serbëve. Raporti poashtu i jep rëndësi situatës faktike gjatë tetë viteve të fundit të qeverisjes së Kosovës në mënyrë të pavarur nga autoritetet e Beogradit. Raporti poashtu tërheq vërejtjen e komunitetit ndërkombëtar në lidhje me vazhdimin e status quos e cila do të mund të dërgonte në destabilizimin e Kosovës dhe potencialisht rajonit për shkat të frustrimit të shumicës së popullatës e cila është në tension edhe pas tetë vitesh pritje[lxxiv].

[/size][/size]

nga **ILIRI** prej Tue Jan 29, 2008 7:34 pm

Përfundim

Statusi përfundimtar i Kosovës është tashmë në duart e KS-së së OKB-së që të vendosë nëse do të aprovojë propozimin e Ahtisarit apo jo. KS do të vendose nëse do të aprovojë propozimin e përgatitur nga njeriu i cili e kishte prezentuar vetë OKB-në, i cili ishte në krye të ndërmjetëzimit dhe lehtësimit të procesit të bisedimeve. Deri tash KS ka dështuar që të vendosë propozimin në agjenën e tij, përkundër disa bisedimeve jo formale ndërmjet anëtarëve. Ekziston një përkrahje e gjerë brenda anëtarëve të KS-së për propozimin, por votimi në cështje substanciale kërkon votat e nëntë anëtarëve dhe në të njejtën kohë asnjë votë kundër nga ndonjëri prej anëtarëve të përhershëm që do të paraqiste veto. SHBA dhe shumica e vendeve të BE-së kanë shprehur publikisht përkrahjen e tyre per propozimin e Ahtisarit. Mirëpo Rusia fuqishëm kundërshton propozimin duke deklaruar që kjo do të mund të përcaktonte precedent për situatat tjera në përpjekje për ta lidhur Kosovën me rajone tjera si Abhkazia ose Osetia Jugore, përkundër sigurimeve të vazhdueshme nga SHBA dhe BE se Kosova është një rast i vecantë.

[size=12]Tensionet ndërmjet SHBA-ve dhe BE-së në njërën anë dhe Rusisë në anën tjetër janë rritur kohëve të fundit që ka të bëjë me cështje të ndryshme si instalimi i sistemit anti raketor të SHBA-ve në Republikën Ceke dhe Sllovaki, zgjerimi I NATO-s, situata e energjisë nukleare në Iran etj. Tensionimi ndërmjet aktorëve kryesorë në marrëdhëniet ndërkombëtare ka bërë situatën në Kosvovë edhe më të paqartë, pasi që Rusia, perms Kosovës, mund të imponojë vetën si një aktorë i rëndësishëm në marrëdhëniet ndërkombëtare duke ngritur kështu frikën për bllokimin e procesit i cili do të mund të dërgonte në destabilizimin e situatës politike në Kosovë dhe ndoshta edhe të rajonit. Rusia ka qenë një aktor I rëndësishëm gjatë gjithë proceseve në Kosovë që nga viti 1999 duke qenë pjesë e GK-së për Kosovën, duke sinjalizuar kështu që ndoshtë përfundimisht ata do të jenë pjesë e vendimit përfunditar i cili do të përkrahte propozimin e Ahtisarti në KS. Duke pasur Rusinë si pjesë të zgjidhjes, nuk është e rëndësisë ekskluzive për përcaktimin e ekzistencës së shtetit të ri aq sa do të ishte e rendësishme për zhvillimet tjera të Kosovës në marrëdhëniet ndërkombëtare pas pavarësisë. Ekzistenca e shtetit varet nga faktet dhe nëse ato fakte plotësojnë kriteret e shtetësisë të vendosuar nga e drejta ndërkombëtare. Në opinionin e tij, Institut de droti International, në vitin 1936, ishte shprehur se “ekzistenca e shtetit me të gjitha konsekuncat ligjore të lidhuar me këtë ekzistencë nuk varet nga kundërshtimi ose njohja e një apo më shumë shteteve”[lxxv]. Në të njejtën cështje komisioni ad hoc i arbitrazhit për ish Jugosllavinë në opinionin e tij numër 1 kishte deklaruar që ekzitenca ose zhdukja e shtetit është cështje e faktit, dhe se efektet e njohjes nga shtetet tjera kanë të karakterit ekskluzivisht deklarativ[lxxvi]. Sidoqoftë, duke pasur të gjithë anëtarët e përhershmë të KS-së në mbështetje të propozimit të Ahtisarit do t’i jepte Kosovës një legjitimitet më të madh në marrëdhëniet ndërkombëtare duke mundësuar kështu që Kosova të hyjë më lehtë në këto marrëdhënie, në mënyrë të vecantë në organizatat ndërkombëtare si OKB. Kjo do t’i ndihmonte poashtu Kosovës që të hyjë në marrëdhënie ndërkombëtare me shtetet të cilat në një situatë tjetër nën ndikimin e Rusisë (dhe Seribsë në këtë llogari) do ta bojkotonin procesin.

[/size]

nga **ILIRI** prej Sat Feb 09, 2008 9:37 am

Japonia do njohe Kosoven e pavarur

Burime zyrtare japoneze jane shprehur per mediat lokale se Japonia do ta njohe pavaresine e Kosoves menjehere pas shpalljes se saj. Ky lajm ka shoqeruar viziten e kryeministrit Berisha ne Tokjo. Gazetari Blendi Fevziu ne raportin e tij per televizionin Klan ka theksuar pikerisht kete lajm teper te rendesishem per faktin se Japonia me pare ishte indiferente, as por dhe as jo per ceshtjen e statusit te Kosoves. Duket se situate ka ndryshuar pas vizites se pare te nje kryeministri shqiptar ne Japoni. Kryeministri dhe delegacioni qe e shoqeron ate jane takuar edhe me perfaqesuesit e grupit te madh Panasonic. Sipas gazetarit Fevziu i cili ka ndjekur nga afer takimet, kjo kompani ka si projekt te saj hapjen e nje fabrike te montimit te pajisjeve elektronike. Ndersa delegacioni shqiptar ka vizituar per rreth 1 ore e gjysem ambjentet e ketij grupi te madh te elektronikes.

ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS

ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS

Re: ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS

Re: ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS

Re: ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS

Re: ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS

Re: ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS

Re: ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS

Re: ZGJIDHJA E STATUSIT PËRFUNDIMTAR TË KOSOVËS