Dante Aligieri

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Dante Aligieri

Mesazh nga ILIRI prej Mon Jun 23, 2008 8:57 am

Dante Aligieri
-Dante Aligieri jetoi nė shekullin XIV,pra ky jetoi nė Mesjetėn e vonė.Nė atė kohė Evropa zuri tė pėrjetonte ndryshime tė mėdha,ndryshimet politike nisėn tė manifestoheshin nė kulturė dhe nė letėrsi.Ndikimi i kulturės greko-latine zuri tė dobėsohej dhe tė humbte nga pesha e vet edhe para Dantes,kryesisht me zhvillimin e krijimtarisė gojore.
Me ardhjen e Dantes dhe tė kryeveprės sė tij Komedia Hyjnore letėrsia e Mesjetės evropiane arriti majat e saj,duke pėrgatitur kėshtu drejtimet themelore tė letėrsisė sė Rilindjes,me Danten u sigurua vazhdimėsia e traditės sė mocme letrare me zhvillimet e reja kulturore.
Dante Aligieri lindi nė Firencė nė vitin 1265,nė njė familje tė aristokracisė sė ulėt me pasuri jo tė madhe.Emri i tij i vėrtet ishte Durante,ndėrsa Dante ėshtė njė lloj emri pėrkėdhelės.
Rreth vitit 1285 Dante u martua me Gema di Maneto Donatin,me tė cilin pati tre (ose katėr)fėmijė.Dante studioi retorikė,teologji,astronomi,drejtėsi,gramatikė.letėrsi e filozofi.Vdiq mė 1321.
Dante shkroi nė latinisht dhe nė italisht(dialekt fiorentin).
Veprat e tij janė nė italisht;
1.Jeta e re
2.Gostia
3.Rima
4.Lulja
5.Borxhi i dashurisė
6.Komedia Hyjnore(Ferri,Purgatori,Parajsa)
nė latinisht:
1.Mbi elokuencen vulgare
2.Epistula
3.Pėr ujin e tokės etj.

ILIRI
Admin
Admin

Mesazhe : 2081
Anėtarėsuar : 06 Dec 2007

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Dante Aligieri

Mesazh nga ILIRI prej Mon Jun 23, 2008 9:04 am

FERRI
KĖNGA E PARĖ

Nė mesin e shegtimit tim nė jetė

u gjenda nė njė pyll tė zi tė errėt

se kisha humbur rrugėn e vėrtetė .

Si ishte pylli as me mend nuk merret 4

aq ish i zi, i ashpėr dhe i egėr.

Kur mė kujtohet dridhem prapė nga tmerret.

E hidhur ėshtė vdekja pak mė tepėr! 7

Pėr tė treguar atje ē’tė mira gjeta,

do tė pėrmend edhe ndonjė gjė tjetėr.

Nuk di tė them si brenda pyllit mbeta 10

se gjumi sytė fort m’i pat platitur

kur rrugėn e vėrtetė i mjeri treta.

Pastaj kur rrėzė kodrės pata arritur, 13

atje ku merrte fund ajo luginė,

qė zemrėn plot me frikė ma pat tronditur,

vėshtrova lart dhe kodrėn pashė nė shpinė 16

me rreze veshur tė atij planeti ,

qė ēdo shtegtari nėpėr udhė i prin.

M’u duk aherė se disi zateti 19

ai tmerr qė zemrėn time kish pushtuar

njė natė qė kalova nė ankth, i shkreti.

Si ai njeri qė fort duke gulēuar 22

kur del nė breg nga deti shkumė e valė,

vėshtron prapė ujėt dallgėsh shkumėzuar,

kėshtu dhe shpirti im qė rend e s’ndal, 25

u kthye rrugėn prapa tė vėshtronte,

nga ku i gjallė askush nuk mund tė dalė.

Pak trupn’ e lodhur lashė tė pushonte 28

dhe nisa rrugėn nėpėr breg tė shkretė,

mė poshtė kėmbė e ndalur diē qėndronte.



Sa kisha nisur njė si tė pėrpjetė, 31

kur stisur lara-lara njė panterė

pėrpara del e shkathėt dhe e lehtė.

Krejt rrugėn time duke e ndėrprerė, 34

mu para meje bisha kish qėndruar,

sa bėra mend tė kthehem disa herė.

Mėngjes i herėt ish, nė tė aguar, 37

dhe dielli ngrihej lart me yllėsitė,

si ditėn kur me dashuri t' amėshuar

krijoi Tenzot tė gjitha bukuritė. 40

Veē shpresė mė jepnin mua pėr tė shpėtuar

nga bisha me lėkurėn ngjyrė e dritė

mėngjesi i herėt, stinė e lulėzuar. 43

Por zemra zu’ nga frika shpejt tė dridhej

prej pamjes sė njė luani tė kreshpėruar.

M’u duk sikur mbi mua ai desh tė hidhej 46

me kokėn lart, tėrbuar nga uria.

Nga frika edhe ajri zu’ tė mblidhej.

Dhe njė ulkonjė, qė plot tė kėqia 49

pėshtillte nė njė trup krejt tė drobitur

dhe mijėra njerėz kish rrėnuar, lubia,

me frikė zemrėn fort ma pat tronditur. 52

Nga pamja e saj mizore i tmerruar

i humba shpresat majės pėr t’iu ngjitur.

Si ai qė mall gjithnjė ka grumbulluar 55

dhe rastin qė ta humbė kur koha sjell

veē humbjen rri mendon duke lotuar,

kjo bishė njė tė madh trishtim mė ndiell 58

dhe qetė-qetė duke m’u avitur

mė shtyn atje ku s’lindi kurrė diell.

Kur nė humnerė isha duke shkitur 61

mė doli para njė imazh i zbehtė,

qė heshtj’ e gjatė krejt e kish nemitur.

Atė kur pashė te ky vend i shkretė: 64

"Mėshirė ki pėr mua,- tėrė ankth e grisha,-

kushdo qofsh, hije a njeri vėrtetė!"

Ai m’u pėrgjigj: "Njeri nuk jam, por isha. 67

Lombardė i pata tė parėt e mi tė vjetėr,

dy prindėrit nga Mantova i kisha.

Nėn Julin linda, por nėn njė tjetėr 70

jetova, nėn Augustin tim tė mirė,

kur zotat ishin fare tė gėnjeshtėr.

Poet qeshė e kėndova me dėshirė 73

shtegtimet qė pat bėrė Ene kryetrimi

kur shembėn grekėt Trojėn pa mėshirė.

Po ē’pate ti? Ē’do te ky vend trishtimi? 76

Pėrse s’i ngjitesh majės sė bekuar,

qė ėshtė arsye dhe nism’ e ēdo gėzimi?"

"Virgjili qėnke, ai krua i kulluar 79

nga rrjedh njė lumė i gjerė poezie!"-

unė u pėrgjigja krejt i turpėruar.

"Ti, qė pėr poetėt je simbol lavdie, 82

mė ndih se veprėn tėnde e studiova

me zell e plot me ndjenja dashurie.

Autor e mjeshtėr je qė preferova, 85

tė ėmblin stil e mora veē prej teje,

prej tij nė jetė aq shumė u lartėsova.

Shih bishėn qė do prapa tė mė kthejė, 88

ec mė shpėto, o mendimtar i vjetėr,

se gjakun po ma ngrin qė rrjedh ndėr dejė!"

"Ti duhet tė vazhdosh njė rrugė tjetėr, - 91

ai m’u pėrgjigj, tek qaja duk’ e parė, -

po deshe tė shpėtosh nga pyll’ i egėr.

Kjo bishė qė tė bėri pėr tė qarė 94

nuk lė njeri tė ndjekė rrugn’ e nisur,

ca i pengon, por shumė i lė tė vrarė.

Natyra fort makute e ka stisur, 97

ajo urinė dot s’e shuan kurrė,

pas ngrėnies ndihet mė e babėzitur.

Ajo lloj-lloj gjallese merr pėr burrė 100

dhe mė do marrė sa tė vijė ai Veltėr,

nė hu qė do ta ngordhė e nė torturė.

S’lakmon Ai pasurinė apo gjė tjetėr, 103

por veē virtytet, dijet, dashurinė,

prej Feltri do sundojė e gjer nė Feltėr,

do jetė ai shpėtimtar pėr Italinė. 106

Pėr tė Kamila e virgjėr jetėn fali,

Euriali, Turni, Nisi bėnė flinė.

Prej tij lubia vrapin s’do ta ndali, 109

nė ferr do mbyllet bisha e mallkuar,

nga ku dikur zilia e shtyu tė dali.

Dhe pėr tė mirėn tėnde kam gjykuar 112

qė ty tė prijė nė kėto shtegtime.

Kam pėr tė ēuar ty nėpėr vend t’amėshuar

atje ku do tė shohėsh veē mundime, 115

ku vdekje tjetėr lut pėr tė shpėtuar

ēdo shpirt antik me lotė e pėrgjėrime.

Tė shohėsh si mbi zjarr pa u ankuar 118

rri kush ka shpresė lart pėr tė arritur,

atje ku prehen shpirtat e bekuar.

Kur lart tė vijė koha pėr t’u ngjitur, 121

njė shpirt m’i denjė ty atje tė shpie,

me tė do t’ecėsh nėpėr vend tė ndritur.

Se sundimtari i asaj mbretėrie, 124

me mua, njė rebel qė s’ndoqa mėsimet,

nuk do tė ngjitet asnjeri nė qieje.

Kudo sundon ai, por atje shpall ligjet, 127

atje ka fronin, ka atje selinė.

Oh, ėshtė i lumur kush prej tij lart ngjitet!"

Dhe unė i them: "Poet, pėr perėndinė 130

qė ti nė jetė s’pate adhuruar,

shpėtomė nga ky pyll, ku vdekja nxin,

Mė shpjer atje ku ti mė ke treguar 133

qė tė shikoj pak portėn e Shėn Pjetrit

dhe shpirtrat, pėr tė cilėt je trishtuar!"

Ai u nis. Unė pas i vajta mjeshtrit. 136

ILIRI
Admin
Admin

Mesazhe : 2081
Anėtarėsuar : 06 Dec 2007

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Dante Aligieri

Mesazh nga ILIRI prej Mon Jun 23, 2008 9:08 am

KĖNGA E TRETĖ



"KĖTEJ TI SHKON NĖ NJĖ QYTET TĖ VUAJTUR,

KĖTEJ TI SHKON NĖ DHEMBJEN E PAMATĖ,

KĖTEJ TI SHKON TEK NJERĖZ KREJT TĖ SHUAJTUR;

U SHTY NGA DREJTĖSIA KRIJUESI I LARTĖ; 4

FUQIA HYJNORE DHE DREJTĖSIA E KULLUAR

MĖ STISĖN TOK ME DASHURINĖ E PARĖ;

VEĒ SĖ PĖRJETSHMES ASGJĖ S’QE KRIJUAR 7

PĖRPARA MEJE; UNĖ RROJ JETĖ E MOT;

KUSH HYN KĖTU MĖ S’KA PĖR TĖ SHPRESUAR!"

Ja fjalėt qė lexova nė njė portė 10

me bojė fare t’errėt sipėr shkruar.

I them: "Mėsues, kuptimin s’kapkam dot!"

Ma ktheu ai si njė njeri i zgjuar: 13

"Kėtu do lėnė prapa ēdo dyshim,

kėtu ēdo ligėsi do shpejt harruar.

Siē tė kam thėnė, tek ai vend do vijmė, 16

ku njerėz sheh qė dhembja aq i tret,

sa mendjen humbin e ēdo gjykim".

Pastaj mbi timen dorėn e pėshtet, 19

pėr tė mė dhėnė mua pak kurajė,

dhe qetėsisht mė fut nė botn’ e fshehtė.

Aq psherėtima, klithma, kujė e vaj 22

ushtonin nėn njė qiell pa yje-sterrė,

sa nė fillim ia nisa shpejt tė qajė.

Tė ndryshme gjuhė, tė folme tmerr, 25

plot fjalė dhembjesh, zemėrim i thellė,

pėrplasje duarsh tok me zė tė ējerrė

s’pushonin kurrė nėn tė fėlliqtin qiell. 28

Arrinte zallahia n’atė shkallė,

sa dukej rėrėn ngrinte lart pėshtjellė.

Prej frikės mendja vinte krejt vėrdallė, 31

prandaj i them: "Mėsues, ē’ėshtė ky tmerr?

Ē’mundim i ndrydh tė shkretėt vallė?".

Dhe ai mė tha: "Nė gjendje kaq tė mjerė 34

i kanė shpirtrat veē ata fatzinj

qė mirė as keq nuk bėnė as njė herė.

Me ta pėrzihen shpirtrat e kėqij 37

tė engjėjve qė s’qenė rebeluar,

por qė as besė s’patėn n’perėndinė.

Qiejt i dėbuan pėr tė mos u shėmtuar, 40

as ferr’ i thellė s’i pranoi kurrė,

shkak s’patėn djajt pėr t’i mėshiruar".

I them: "Mėsues, ē’ėshtė kjo torturė, 43

qė i mundon kaq fort sa derdhin lotė?"

M’u gjegj ai: "Dhe aq gjatė s’po e thur.

Kėta as vdekjen s’e kėrkojnė dot. 46

Pėr ta kjo jetė ėshtė aq e ligė,

sa luten pėr njė fat tjetėr krejt mė kot.

Nė botė s’lanė gjurmė qė s’u fik, 49

mėshirė s’meritojnė, as drejtėsi,

nuk po ta zgjas mė, por shiko dhe ik".

Tek po vėshtroja, shoh si me shpejtėsi 52

shkon si flamur njė duke u vėrtitur,

aq sa dhe vrapin si ta ndalė nuk di.

Njė mizėri vjen pas duke roitur, 55

sa kurrė s’do ta kisha pas besuar,

qė vdekja aq fatzinj tė kish goditur.

Pastaj, kur ca ndėr ta pata dalluar, 58

shpejt njoha unė hijen e atij

qė post tė madh prej frike pat lėshuar.

Shpejt e kuptova se ky me siguri 61

ish sekti i formuar nga tė dėnuarit,

qė s’i desh zoti, as armiqt’ e tij.

S’u bėnė gjallė kurrė tė mallkuarit, 64

prandaj, ashtu tė zhveshur pėr munxyrė,

i mbytnin miza e grerėza sė kafshuari.

U rridhte gjaku ēurk nėpėr fytyrė 67

qė thithej tok me lotėt i pėrzjerė

te kėmbėt nga ca krimba fort tė ndyrė.

Me qė mė la tė shoh njė copė herė, 70

ca njerėz bregut lumit pashė unė.

"Mėsues, lejomė, - i thashė atėherė, -

tė di se cilėt janė e ēfarė i shtyn 73

pėrtej me kaq nxitim pėr tė kaluar,

siē shoh nė dritėn qė aq dobėt hyn".

Dhe ai mė tha: "Shpejt ke pėr ta kuptuar, 76

kur ne t’i kemi ndalur hapat tanė

nė lumė t’Akerontit tė trishtuar".

I shpura sytė e turpshėm unė mėnjanė 79

prej frikės mos nga pyetjet u mėrzit

dhe heshta lumit sa i vajtėm pranė.

Njė varkė vjen drejt nesh, qė e vozit 82

njė plak i zbardhur pleqėrie sė thellė.

Bėrtet ai: " Mjerė ju me kėtė shpirt!

Mė mos shpresoni qė tė shihni qiell! 85

T’ju shpie erdha tek ai breg pėrballė,

qė akull ka dhe terr e zjarr veē vjell.

Dhe ti qė je kėtu, o shpirt i gjallė, 88

Shpejt ndahu nga kėta qė kanė vdekur!".

Kur pa se nuk po merrja vesh me fjalė,

"Kjo s’ėshtė rrugė a port ti pėr tė prekur 91

nė breg, - mė tha. - Kėtej s’ke pse kalon!

Gjej varkė tjetėr rrugėn pėr tė ndjekur!".

I thotė prijsi : " Mos u nxeh , Karon! 94

Kėshtu tė bėhet lart u pėrcaktua,

ku bėjnė ē’duan. Tjetėr kot kėrkon!".

Fytyra e kėrleshtė iu qetua 97

varkarit tė kėnetės sė lerosur,


qė sytė i kish me flakė e zjarr qarkuar.

Por shpirtrat, lakuriq e handakosur, 100

kėrcitėn dhembėt e ndėrruan ngjyrė
Mallkonin Zotin, prindėrit e tyre, 103

gjininė njerėzore, vend e farė,

dhe orėn qė i lindi pėr munxyrė

Pastaj u mblodhėn gjithė duke qarė 106

nė breg tė atij lumi tė mallkuar

qė pret kė s’ēan pėr Zotin kokėn fare.

Ky djall Karon, me sy tė flakėruar, 109

tė gjithė i grish, i mbledh duke bėrtitur,

me rremė e godet ēdo tė vonuar.
m
e fjalėt vrerė porsa i pat kanosur.


Sikur nė vjeshtė, vyshkur e venitur, 112

bie gjethi njė pėr njė dhe trung’ i tharė

sheh petkat dheut hapur e ronitur,

dhe e Adamit e mallkuara farė 115

njė e nga njė u ngjit nė breg atėherė,

si zogjt qė ndjell nė kurth njė zog kėngėtar.

Ata u dyndėn nėpėr dallgėt sterrė 118

dhe, para se nė breg tė kishin zbritur,

u mblodh njė turmė tjetėr menjėherė.

"Im bir, - mė tha mėsuesi zemėrndritur, - 121

kėta qė Zoti s’pat me sy tė mirė

kėtu nga tėrė vendet kanė arritur.

Dhe s’e kalojnė lumin me pahir, 124

sepse hyjnorja drejtėsi i shtyn

qė frika shpejt t’u kthehet nė dėshirė.

Kėtu njė shpirt i mirė kurrė s’hyn, 127

prandaj nėse Karoni t’ėshtė akėrruar,

kupto kjo sjellje ku e ka arsyen".

Lėndin’ e errėt, ai me tė mbaruar, 130

nga dridhj’ e fortė befas qe tronditur.

Mė dirset balli duke e kujtuar!

Njė erė dheu e vaji pati ngritur 133

qė dritėn e pėrskuqi aqė shumė

sa ndjenjat shpejt m’i pat fashitur.

Dhe rashė siē bie njė qė vdiq pėr gjumė. 136



ILIRI
Admin
Admin

Mesazhe : 2081
Anėtarėsuar : 06 Dec 2007

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi