"Atentat" në kufijtë e artit (ose varianti anglez i Kledi Kadiut)

Atentat" në kufijtë e artit (ose varianti anglez i Kledi Kadiut)




Autoritetet britanike të emigracionit kanë ndërprerë në mes krijimtarinë një skulptori shqiptar, duke e dëbuar atë në Shqipëri, pasi i kishte mbaruar leja e qëndrimit. Fjala është për artistin Gëzim Hidri, i cili kishte nisur së ndërtuari një mozaik në formë portreti të miliarderit rus Roman Abramoviç. Të enjten në mesditë, ai është kapur teksa punonte me veprën e tij. Dje në mesditë ai është kthyer për në Tiranë. Të afërm të Hidrit pohuan për gazetën "Shqip" se njerëzit e Abramoviçit, njeriut i cili renditet si personi i 11 më i pasur në botë, kanë treguar interes në blerjen e mozaikut. Sipas tyre, nëse Gëzim Hidri do të arrinte ta përfundonte atë, vlera e shitjes mund të ishte deri në 5 milionë paund. Kohët e fundit media britanike po thekson se miliarderit rus po i humb dëshira për të investuar në ekipin e
Çelsit. Pas divorcit me bashkëshorten Irina, rusi 41-vjeçar,
është duke bashkëjetuar me 27-vjeçaren Daria Zhukova, e cila njihet si një koleksionuese veprash arti. Miq të skulptorit shqiptar pohojnë gjithashtu se mes tij dhe sekretarëve të Abramoviçit janë shkëmbyer disa fakse, ku nga njerëzit e oligarkut rus ky mozaik gjigand është mirëpritur. Siç shikohet nga fotot ekskluzive që ka mundur të sigurojë gazeta "Shqip", fytyra e miliarderit rus Roman Abramoviç ka nisur të marrë formë pasi Hidri me mjeshtëri ka mundur të zgjedhë gurët e duhur, duke i prerë ata e duke formuar këtë mozaik. Artisti shqiptar, ish- student i Edi Ramës në Institutin e Lartë të Arteve në degën Pikturë Monumentale, deri disa muaj më parë kishte mundur të vendoste mbi 13 mijë gurë në këtë mozaik. Vepra ende e papërfunduar kishte tërhequr kureshtjen e artistëve nga e gjithë bota që kishin vizituar studion ku po ndërtonte mozaikun në lagjen "Edmonton Green" në veri të kryeqytetit britanik. Në qarqet e artit britanik e në veçanti ato të skulpturës, shqiptari 39-vjeçar me origjinë nga Librazhdi njihet si "Slave Stone" (skllavi i gurit). Disa vite më parë artisti shqiptar ka kryer të gjitha punimet e mermerit në klubin e "Polos" të princit Charls, gjë për të cilën ka shkruar edhe revista e përmuajshme e skulptorëve anglezë. Që prej disa vitesh, ai së bashku me disa miq, kishte hapur një pikë mermeri, ndërsa në
një cep të saj kishte ngritur një studio plot dritë ku punonte dhe ekspozonte krijimtarinë. Mësohet se disa muaj më parë, Gëzim Hidri për herë të parë e ka nxjerrë mozaikun nga studioja, duke e transportuar me një furgon drejt fushës së stërvitjes së ekipit Çelsi, ku edhe e ka ekspozuar publikisht për herë të parë projektin ambicioz të quajtur "Kodi planetit". Në një bisedë me disa kureshtarë që iu afruan mozaikut, Hidri deklaroi: "Më sillni të gjitha pikturat e Mikelanxhelos, t‘iu a kthej në mozaik". Interesi i këtij mozaiku i ka kapërcyer kufijtë e Britanisë së Madhe. Muzeu i Arteve në Australi i ka dërguar disa ftesa për të ekspozuar punimet e tij atje. Ndërkohë disa
biznesmenë egjiptianë i kanë ofruar shqiptarit të nënshkruajë kontrata të majme për të realizuar mozaikë në shtëpitë e tyre. Me punën e palodhur në gdhendjen e gurit e në veçanti, krijimin e mozaikëve, Hidri do të linte me gojë hapur punëdhënësit grekë kur shkoi në vendin helen si emigrant. Brenda tij jetonte arti, të cilin gjatë viteve kur mbaroi shkollimin në Tiranë nuk mundi ta shprehte. Talenti i Hidrit do të shpalosej në disa ekspozita në Kostur të Greqisë. Atje ai nisi edhe t‘u japë leksione në skulpturë studentëve grekë apo atyre anglezë që
vitin nga universitete të këtij vendi. Në Greqi, ksenofobët grekë do ta vinin në shënjestër, duke linçuar punën e shqiptarit. Ata brenda një nate arritën t‘i vjedhin 21 punime skulpture vetëm e vetëm se ato ishin prodhuar nga dora një shqiptari. Kjo ndodhi nuk e dekurajoi artistin librazhdas. Së bashku me bashkëshorten dhe dy vajzat Anxhela dhe Armenisa, do të nisnin një emigrim të ri tashmë drejt "eldorados shqiptare". Hidri erdhi në Angli me një qëllim të vetëm: Të ishte i lirë dhe të bënte art i pa trazuar nga ksenofobët, siç i kishte ndodhur në Greqi. Por edhe në këtë vend ai nuk mundi të ishte i lirë në lëvizje. Shumë shpejt do t‘i refuzohej e drejta e qëndrimit. Një mëngjes të vitit 2006, oficerët e emigracionit do ta prangosnin në sytë e vajzave, duke i dëbuar familjarisht. Por ai nuk heq dorë nga aventura angleze për të përmbushur një dëshirë të vetme: T‘u tregonte atyre që e dëbuan se nuk mund t‘ia varrosnin talentin. Përgjigja më e
mirë sipas tij ishte ndërtimi këtij mozaiku me njërin prej njerëzve jo vetëm më të pasur të botës, por edhe të një njeriu që pasioni i tij më i ri është koleksionimi veprave të artit. Nuk dihet ende si ai do të mund t‘ia arrijë qëllimit final, përfundimit të mozaikut më 8 tetor 2008, datë të cilën do t‘i bënte një telefonatë sekretares së Abramoviçit duke i thënë: "Mozaiku është gati. Ejani ta merrni". Dëbimi nga Anglia i
artistit Gëzim Hidri ndodh disa muaj më pas, nga koha kur gjykatat
britanike kanë refuzuar ekstradimin në Shqipëri të të akuzuarit për
vrasjen e Frrok Koçekut e për plagosjen e Pjetër Lekë Stakaj. Duket se autoritetet vendase të emigracionit e kanë më të lehtë dëbimin e shqiptarëve që punojnë në Britani ndershmërisht, se sa të atyre
problematikë dhe që kërkohen nga drejtësia shqiptare. Madje në disa raste, nga proceset gjyqësore të ekstradimit është zbuluar se shqiptarëve të kërkuar nga Interpoli si Afrim Sinani, Arsim Murtati apo Armand Bogdani, Ministria e Brendshme vendase (Home Office) u ka dhënë nënshtetësinë britanike.

Interesant. Me sa d,i shume vende dhe mendoj se edhe Anglia, personave qe kane merita te veçanta i pajis me dokumente bazuar ne nje status te veçante. Siç ndodhi p.sh me futbollistin Rraklli te cilit (ne sgaboj) vete presidenti Shirak i dorezoi pasaporten franceze. Gezim Hidri paska dhene kontribut edhe ne Angli, dhe e meriton lejen e qendrimit, por ketu me duket se eshte çeshtje xhelozie. Mire kur ka perfunduar me kaq se mund te perfundonte edhe me keq. Te pakten eshte kthyer shendosh e mire ne shtepi.

Kjo eshte e vertete, por tek rasti i Gezim Hidrit besoj se luan diçka tjeter.

Disa vite më parë artisti shqiptar ka kryer të gjitha punimet e mermerit në klubin e "Polos" të princit Charls, gjë për të cilën ka shkruar edhe revista e përmuajshme e skulptorëve anglezë.

Kaq mjaftonte qe Hidri te pajisej me nje leje qendrimi pa afat ose qendrim te perhershem. Eshte jashte çdo lloj llogjike te mendosh se Anglise i mungojne hapsirat ligjore per ti shtyre ketij artisti te madh lejen e qendrimit, keshtuqe eshte e pamundur te mos besosh se diçka tjeter qendron prapa ketij qendrimi te Anglise ndaj Hidrit, qe nuk eshte çudi nese ka te beje pikerisht me punen qe ai ka ne dore.

Per mua kushdo qe te fshihet pas kesaj pune, shteti apo individi, ky mbetet nje sjellje barbare qe na kujton kohen kur Hitleri digjte veprat e autoreve me te medhenj.

Ajo qe kuptoj eshte se largimi i tij nga Anglia, duke u bazuar ne cilesite e tij, nuk eshte i rastit.

Besoj se ne kete rast i ashtequajturi "mabarim i afatit te qendrimit ne Angli" eshte thjesht nje alibi qe autoritetet angleze kane perdorur per te justifikuar largimin e Gezim Hidrit. Ne vetvete kjo eshte nje goditje qe i behet ketij artisti emigrant dhe punes se tij.

Cili eshte qendrimi i ambasades angleze ne Tirane per kete rast, se sa per ambasaden shqiptare edime se shteti shqiptar i ka braktisur me koh qytetaret e vet.

Vetem 2 vjet me pare Gezim Hidri punonte ne oborrin mbreteror anglez.
“KANIBALI” SHQIPTAR që ngjan me MIKELANXHELON
Besim Dybeli
Gazeta Shqip-Tirane19-10-2006,

Një emigrant shqiptar, falë aftësive të tij, ka mundur të "hyjë" në oborrin mbretëror anglez. Që prej dy vjetësh, ai vazhdon të realizojë skulptura me fame botërore në oborrin e princit Çarls, ku faqe të tëra interneti janë të mbushura më punimet e tij. Shok i ngushtë me Edi Ramën dhe më I besuari i këtij të fundit, ngaqë
punonte në studion e tij, do të largohej nga Shqipëria që në vitin 1990, në rastin e dyndjes së shumë shqiptarëve në ambasadat e huaja në Tiranë. Emigranti që ka bërë aq bujë në shtetin grek dhe atë anglez, është Gëzim Hidri, nga fshati Dorëz, 5 kilometra në veri të qytetit të Librazhdit. Do të mbaronte Akademinë e Arteve në Tiranë, por nuk mundit t'i shfaqte pikturat e tij në kryeqytet, pasi performanca dhe mesazhi ideor që përcillnin aty, binte ndesh për propagandën komuniste para viteve '90. Madje, për këtë shkak u largua nga vendi dhe shumë vonë do të merrte vesh se
shtëpia e tij në fshat do të kthehej përmbys nga agjentë të sigurimit shqiptar. Rruga drejt artit i dha sukseset e para në Kostur të Greqisë. Studentët e tij, në një universitet privat të këtij qyteti, do të dilnin konkurrues dhe fitues në shumë universitete analoge të Greqisë, por fama e tij do të "shuhej" brenda një nate. Ksenofobët grekë, do t'i zhduknin rreth 21 punime në sculpture për Bashkinë e Kosturit, vetëm se ishte artist shqiptar. Pas kësaj, u detyrua të emigrojë ilegalisht, bashkë më gruan e tij dhe dy vajzat, Anxhela dhe Artemisa, drejt Anglisë. Paraqitja në një panair skulpture dhe suksesi i veprës "Koka e kalit" e gdhendur në mermer ku ravijëzoheshin 26 detajet si mesazhe të kafshës më të zgjuar dhe më besnike, i siguruan ftesën nga princi Çarls. Që nga viti 2000, punon në oborrin e tij, megjithëse klandestin. Mësohet të ketë punuar 72 statuja mermeri që kanë shërbyer për simbole të çmimit "Oskar" dhe tashmë thërritet nga kolegët anglezë si "skllavi i gurit". "E ruaj miqësinë me Edi Ramën, - ka pohuar ai, - pasi, kur studioja në Shqipëri, vetëm ai m'i besonte celesta e studios së tij, ku unë punoja pa i nxjerrë në publik pikturat e mia". Deklarata e tij e fundit, i ka hapur debate kontradiktore me shumë artistë të Anglisë. "Mikelanxhelo
është dhe mbetet me orgjinë shqiptare", ka pohuar, skulptori nga Librazhdi, por pakkush e ka besuar, ndërsa një pjesë kanë filluar ta etiketojnë në shtyp si "kanibal" shqiptar. Sidoqoftë, adresa e tij në internet, mbetet nga më të klikuarat, jo vetëm për të pare punimet e tij në skulpturë, por edhe për të dhënë porosi blerjeje.
Deklarata e tij e fundit, i ka hapur debate kontradiktore me shumë artistë të Anglisë. "Mikelanxhelo është dhe mbetet me orgjinë shqiptare", ka pohuar skulptori nga Librazhdi, por pakkush e ka besuar, ndërsa një pjesë kanë filluar ta etiketojnë në shtyp si "kanibal" shqiptar mia". Deklarata e tij e fundit, i ka hapur debate kontradiktore me shumë artistë të Anglisë. "Mikelanxhelo është dhe mbetet me orgjinë shqiptare", ka pohuar, skulptori nga Librazhdi, por pakkush e ka besuar, ndërsa një pjesë kanë filluar ta etiketojnë në shtyp si "kanibal" shqiptar. Sidoqoftë, adresa e
tij në internet, mbetet nga më të klikuarat, jo vetëm për të pare punimet e tij në skulpturë, por edhe për të dhënë porosi blerjeje.