Si nënshkruam pas torturave në Malin me Gropa

Si nënshkruam pas torturave në Malin me Gropa

Ka një zemërim të dukshëm me gjithçka që ka lidhje me drejtësinë shqiptare. Ka kaluar muaj të tërë në një qeli pa dritë e dritare, të vogël sa një dollap, ku ndjente vetëm një erë e çuditshme... Është i sigurt se era e vdekjes nuk i është ndarë për një vit, edhe pasi rifitoi lirinë nga qelitë e paraburgimit në vitin 1997. Pasho Novruzaj, i cilësuar si një ndër pjesëtarët e së ashtuquajturës organizata kriminale “Hakmarrja për drejtësi”, megjithëse shumë shpejt mund të dënohet nga Gjykata e Krimeve të Rënda me 21 vjet burg, asnjë ditë mund të mos e kalojë më pas hekurash, që nga momenti që drejtësia holandeze, pas hetimeve intensive, vendosi që t’i jepte azil politik. Sidoqoftë, atë vetëm për të qëndruar në një qeli nuk mund “ta marrë malli”, pas eksperiencave tronditëse që dëshmon se ka pasur. Gati 12 vjet pas mbrëmjes së 7 tetorit të vitit 1996, kohë kur Pasho Novruzaj u arrestua së bashku me të vëllanë, Nikolinin, ai as që mund ta imagjinojë sesi mund të kishte rrjedhur jeta e tij, nëse shtëpia e tij nuk do të ishte mbushur me policë e ai nuk do të kishte ndjerë të shtrënguara deri në kockë prangat e hekurta në kyçet e tij. Akuzat për të kanë qenë mjaft të rënda, si gjithë pjesëtarëve të tjerë të “Hakmarrjes për drejtësi”, ku janë listuar një sërë grabitjesh e vrasjesh, por pas 10 vitesh gjykim, mbi supet e Pasho Novruzajt rëndojnë vetëm dy akuza, si pjesëmarrës në dy grabitje me armë. Vetëm pak kohë para se të jepet vendimi nga Gjykata e Krimeve të Rënda, ai vendos të flasë për të vënë shumë pika mbi “i”. Dëshmia e tij rrënqethëse vjen kësaj radhe nga Holanda, vendi ku pret të bashkohet me familjen e tij, pasi ka fituar statusin e azilantit politik, ndërkohë që drejtësia holandeze pati rrëzuar kërkesën e shtetit shqiptar për ekstradimin e tij dhe vëllait të tij, Nikolin Novruzaj, nga Holanda. Si u arrestua njëri nga të akuzuarit e organizatës “Hakmarrja për drejtësi”, si lindi kjo organizatë, kush ishin torturuesit e tyre në polici dhe në Malin me Gropa, si dhe kujtimet e Novruzajt për kryetarin e SHIK-ut të asaj kohe, vijnë në një intervistë ekskluzive për lexuesit e gazetës “Korrieri”.





-Për të gjithë ata që nuk e kanë ndjekur me vëmendje në dekadën e fundit procesin e “Hakmarrjes për drejtësi”, kush është Pasho Novruzaj?

“Ju po e filloni mbarë. Prokuroria as sot nuk e di se cili jam. Në dy kërkesa që i ka bërë gjykatës, siç i shkruan në njërën kërkesë, nuk shkruan në tjetrën. Në njërën kërkesë shkruajnë: “Lindur në Vlorë, i martuar, me arsim të mesëm”. Në kërkesën tjetër i ndryshojnë këto. Atyre nuk u interesonte se kush isha. U duhej të pranoja se kisha marrë udhëzime të rrëzoja pushtetin demokratik, se isha socialist, që në fakt nuk kam qenë asnjëherë.

Unë kam lindur në fshatin Radhimë, më 18 janar të vitit 1971. Pasi përfundova arsimin e mesëm në qytetin e Vlorës, në shtator 1989 fillova studimet në Akademinë e Lartë të Oficerëve në Tiranë. Studimet i ndërpreva në vitin 1992, për arsye se vendosa të shkoja emigrant në Itali. Mendova se mund të më ecte mirë puna dhe t’i mbaroja studimet në ndonjë degë tjetër. Por bëra ca para, blemë një peshkarexhë dhe u dhamë pas peshkimit e gjithë familja”.

-Kur je arrestuar dhe ku ishit në atë moment?

“Jam arrestuar në 7 tetor 1996, rreth orës 01:30. Ndodhesha në shtëpinë e prindërve të mi, në Radhimë. U tronditëm shumë. Nuk kishim pasur punë me shtetin. Edhe ata që rrethuan shtëpinë dhe shpartalluan çdo gjë kishte brenda dhe jashtë, i kujtoj që ishin shumë të frikësuar. Nuk gjetën asgjë të keqe në shtëpi dhe kuptuan se ne ishim njerëz normalë dhe flinim të qetë në shtëpinë tonë”.

-A ju kanë torturuar ju dhe të tjerët?

“Pas arrestimit më çuan në Komisariatin e Vlorës. Aty më kërcënuan se do të më torturonin pa mëshirë, në qoftë se nuk do të pranoja ato që do të më thoshin ata. Por nuk më kanë torturuar dhe nuk më kanë goditur. Prangat i kisha të shtrënguara shumë dhe nuk i duroja dot. Nuk i liruan. Më vonë duart u nxinë, u ënjtën dhe u mpinë. Rreth orës 06:00 të po asaj dite, më çuan së bashku me vëllanë tim, Nikolinin, në Komisariatin Nr. 2 të Tiranës. Atje më kanë torturuar tri ditë e tri net. Tri ditë them me afërsi, se pas 20-30 orësh nuk e kisha më konceptin e kohës dhe as të vendit”.

-A është e vërtetë që ju kanë mbajtur në dhoma pa dritare dhe se ju kanë dërguar në Malin me Gropa?

“Kam të fiksuar një birucë me mure shumë të ngushtë, ku mund të rrije vetëm në gjunjë. Ajo nuk kishte dritë, nuk kishte as dritare. Ishte si dollap i ngushtë me një kanatë në një korridor pa ndriçim, dhe kur hapej dera, hynte pak dritë dhe më duket sikur ka qenë shumë e lartë. Ajo kishte një erë që nuk e kam ndier në asnjë vend tjetër. Ishte era e vdekjes. Kujtimi i saj edhe pas një viti, më jepte shtrëngesa në stomak dhe nxirrja ushqimin. Mendoj se më afër vdekjes kam qenë atje. Kam përfytyrimin se që andej më kanë transportuar me furgon. Në vendin e ri biruca ishte prej betoni, pa dritë e pa dritare, por ishte e gjerë. Lidhur këmbë e duar, aty qëndroja në momentet e “pushimit”. U torturuam çnjerëzisht. Them u torturuam, sepse dëgjoja ulërima edhe rënkime të personave të tjerë që i kisha dëgjuar vetëm orët e para kur isha në dhomat e izolimit në Komisariatin Nr. 2.

Unë nuk e di se ku kam qenë. Kapuçi i zi nuk më hiqej nga koka. Më kanë thënë disa herë se vendi ishte i tillë, që kockat nuk do gjendeshin asnjëherë. Kam përshtypjen se kam ndjerë erë myshku, por si isha katandisur, nuk besoj tek përshtypjet. Nikolini më ka thënë se i thoshin që ishte në Malin me Gropa. Aty kam nënshkruar tre ose më shumë procesverbale të shkruar me makinë. Nuk më shkonte më në mendje të thosha se nuk firmos”.

-Njihnit ndonjë nga personat që u merrnin në pyetje dhe që u torturonin?

“Njoh tre a katër. Njoh kryesorin, kryetarin e SHIK-ut. Ai ishte në krye. Njoh edhe ata që ishin edhe rrahës, edhe hetues. I pari qe një Genci ose Genti. Nuk njoh asnjë nga xhelatët me maska. Shumë herë kam menduar se kryetari i SHIK-ut, me dy për qind të torturave që më janë bërë mua, do i kopjonte njëqind herë me shkrimin e tij deklaratat e stampuara me makinë të mbushura me krime. Do të pranonte të shkruante me dorën e tij, se kishte vënë autobombën tek “VEFA”. Të gjitha krimet që do t’i viheshin përpara të shkruar në letër, do t’i pranonte se i kishte kryer”.

-Për sa krime akuzoheni?

“Jam akuzuar për dhjetëra krime, tani akuzohem për dy. Sipas pretencës së fundit, detyra që më është caktuar nga prokuroria ka qenë e rojtarit, që vëllai dhe të tjerët të kryenin dy krime. Për njërin rast kam ruajtur makinën që të hipnin “shokët vjedhës” pas grabitjes. Pretenca thotë se makina ishte “Ford Scorpio”. Policia ka shkruar raport se i ka parë vjedhësit të hipin në “Benz” dhe i ka ndjekur nga pas. Prokuroria i thotë gjykatës: “Mos beso raportin e policisë të shkruar atë ditë që ka ndodhur krimi, por beso këto që ka nënshkruar Pashua”. Në rastin tjetër, sipas pretencës, kam ruajtur i armatosur me një automatik me vrima, kështu i paskam thënë unë hetuesit. Idiotësi të këtilla nuk do t’i kishin shkruar në procesverbalet e firmosura nga unë, po të kishin bërë atë pyetjen e parë që bëtë ju. Por dhe kjo është e diskutueshme, sepse ata ishin shumë të marrosur, edhe po ta dinin se kishe mbaruar tri akademi ushtarake, prapëseprapë mund të kërkonin të firmosje deklaratën: “Kam qenë i armatosur me automatik me vrima”.

-Ku keni jetuar para se të kërkonit azil në Holandë?

“Kryesisht në Itali. Disa vjet me radhë punuam atje”.

-Pse kërkuat azil në Holandë dhe jo në Itali, ku dhe banonit?

“Në Itali nuk kërkuam azil, thjesht për arsye të distancës së afërt me Shqipërinë”.

-A e keni pasur të vështirë t’i shpëtonit ekstradimit?

“Rregullat e ekstradimit në Evropë janë shumë të rrepta dhe të sakta. Ne nuk dinim shumë kur erdhëm këtu dhe kërkuam azil politik. Më vonë mësuam se, në qoftë se e meriton ekstradimin, nuk ka Perëndi që të shpëton. E pretendojnë shumë azilin në Holandë. Ka nga e gjithë bota këtu që kërkojnë azil, por shumë pak e marrin. Tri ditë pasi kishim kërkuar azil, ne u arrestuam si njerëz shumë të rrezikshëm dhe kemi qëndruar në burg shtatë muaj. Ne bëmë tregimin tonë. U shpjeguam se për disa muaj familja nuk dinte se ku ndodheshim, se nuk më lejuan asnjëherë të takoja avokatin, se fytyrën e avokatit e kam parë në foton e botuar nga një gazetë, pasi kam dalë nga burgu etj.

Zyrat e këtij shteti i bën vetë kërkimet, duke kërkuar ndihmën edhe të zyrave të tjera evropiane. Pas hetimit, gjykata vendosi të mos ekstradoheshim. Këtë kërkoi edhe prokurori. Zoti Ministër i Drejtësisë mori vendimin përfundimtar.

Pas lirimit nga burgu, hetimet i vazhduan zyra të specializuara. U bënë kërkime të tjera, derisa u krijua bindja e plotë sesi funksionon drejtësia në Shqipëri dhe sidomos për rastin “Hakmarrja”. Këtu e kanë më të qartë sesa aty, se kush e ka krijuar “Hakmarrjen” dhe përse. U bënë të gjitha hetimet, pastaj na e dhanë statusin që kemi”.

-Si mund ta komentoni gjyqin në Holandë dhe humbjen e shtetit shqiptar që bëri kërkesën për ekstradimin tuaj?

“Gjyqin dhe shpenzimet e tjera juridike këtu në Holandë, na i ka paguar shteti holandez. Ne nuk kishim avokat tonin. Zotin De Mare e caktoi gjykata. Sigurisht që ai kërkoi dokumente nga avokatë në Tiranë. Sesi e ka bërë z. De Mare detyrën, kjo kuptohet nga rezultati. Mendoj se aty nuk e kuptojnë dot që avokati i caktuar nga shteti të bëjë detyrën me ndershmëri sipas ligjit. Këtë nuk e kuptonte dot as zoti Sollaku, që thoshte se azili në vendet evropiane merret me një tufë me lekë dhe me një copë gazete. Këtu njihet kjo fyerje e Prokurorit të Përgjithshëm të Shqipërisë. Këtë duhet ta dijë edhe Sollaku. Ai nuk deshi të fyente, por për të shpëtuar veten nga akuzat si anëtar i “Hakmarrjes”, e kreu fyerjen. Shikoni se çfarë ndodh, vetëm për të shpëtuar nga akuzat që ishin llafe, tjetri nuk dinte se çfarë fliste, po sikur ta shtronin në dru? Edhe ky do të kishte nënshkruar se ishte anëtar i “Hakmarrjes” dhe i “Al Kaedës”. Dhe ta kalojë njëherë nëpër mend këtë zoti Sollaku, por dhe çdo zotëri e zonjë që ulet në karrige për të gjykuar të tjerët. Ia quajmë për faleminderit shteti holandez që na shpëtoi jetën. Me ata lloj njerëzish që vazhdojnë edhe sot e kësaj dite të përfaqësojnë SHIK-un e famshëm, kthimi në Shqipëri do të ishte një rrezik i vërtetë për jetën. Nami që na kanë hapur këta njerëz në popull, të bën të ndihesh i pasigurt të jetosh edhe në vend pranë vendit tënd”.

-Cila është jeta që bëni në Holandë?

“Ne kemi fituar statusin e azilantit politik dhe si rrjedhim, gëzojmë të drejta të plota për punë, strehim, shkollë etj. Tani jemi në pritje të bashkimit familjar. Unë e kam nusen në Itali. Vëllai po ashtu ka dhe fëmijët e atje. Shpresojmë se shumë shpejt do të bashkohemi”.

-Shpejt do të jepet edhe vendimi nga gjykata. Besoni tek drejtësia?

“Më vjen keq ta mendoj dhe shumë keq ta them, por nuk besoj. Rrallë i ndjek lajmet, por analistët e shtypit shqiptar i lexoj. Ata nuk janë optimistë”.





Si e fituan azilin në Holandë

Ia kanë dalë të fitojnë statusin e azilantëve politikë vëllezërit Pasho e Nikolin Novruzaj. Të dy së bashku u vetëdorëzuan më 5 shtator 2005, duke kërkuar mbrojtje të jetës nga shteti holandez. Pas kërkesës së autoriteteve shqiptare, ata u arrestuan në kampin ku ishin strehuar dhe u shoqëruan për në burg, duke u ndarë nga njëri-tjetri. Më datën 26 tetor të vitit 2005, u zhvillua seanca e parë pranë Gjykatës së Gronjngenit, duke u shtyrë për përkthimin e kërkesave të dërguar nga drejtësia shqiptare. Kështu që edhe seanca e mbajtur më 23 nëntor të vitit 2005, 18 janar e 15 shkurt të vitit 2006, u shtynë për përkthimin e dosjes së Ministrisë së Drejtësisë. Në seancën e pestë të mbajtur në mars të vitit 2006, u vendos që të mos të ekstradohen dy vëllezërit Novruzaj nga Gjykata e Gronjngenit në Holandë. Mosekstradimi i Nikolin dhe Pasho Novruzaj ishin dëshmimet e radhës për drejtësinë shqiptare, e cila shijen e hidhur të humbjes e pati ndjerë edhe me rrëzimin e kërkesave për ekstradimin e Altin Arapit nga shteti belg dhe Orik Shytit e Kreshnik Spahiut nga Zvicra.





Sipas prokurorisë



17 krimet e “Hakmarrjes për drejtësi”



29.01.1993

Grabitet dega e valutës së Bankës së Kursimeve, rreth 307 mijë dollarë.

13.04.1993

Grabitet selia e shoqërisë “IAP”, ku vidhen rreth 53 mijë dollarë.

15.12.1993

Vritet tek “21 Dhjetori” Sami Jata dhe nuk mund t'i vidhen lekët që transportonte .

11.08.1994

Shoqëria “Shkumbin Petrol” grabitet në mes të ditës, merret kasaforta dhe shpërthehet më vonë, ku u vodhën 2.6 milionë lekë të reja.

12.10.1994

Grabitet shoqëria “IAP”, merren 3.500 dollarë dhe plagoset roja Eduard Trimi.

13.12.1994

Vidhet me pasojë vdekjen shtetasi Pal Prendi nga Vlora, punonjës i pikës së grumbullimit të parave të “Gjallicës”. Grabiten dy arka me para. Shuma 3 milionë lekë.

14.01.1995

Grabitet argjendaria “Agron”, në vlerën e 576.377 lekëve të reja.

20.01.1995

Grabitet Banka e Kursimeve, dega në Vlorë, në vlerën 2.6 milionë lekë.

21.01.1995

Grabitet kompania e sigurimeve shoqërore “INSIG”, ku grabiten rreth 156 mijë lekë të reja, me pasojë plagosjen e punonjësit të kësaj shoqërie.

03.03.1995

Grabitet Ndërmarrja e Lëndëve Djegëse në Tiranë “Butongas”, ku i vidhen rreth 430 mijë lekë të reja.

12.04.1995

Vritet dhe më pas i merren lekët shtetasit Pirro Komini, që transportonte lekët e “VEFA”-s në banesën e tij, në afërsi të Gjykatës së Tiranës. Vlera 18 milionë e 500 mijë lekë.

15.06.1995

Grabitet fabrika e sfungjerit “Albafon” në Laprakë, ku i vodhën rreth 940 mijë lekë të reja.

31.10.1995

Rrëmbehet fëmija Erion Nushi, prindërve u kërkohen 200 mijë dollarë, por lirohet tri ditë më pas, pa marrë lekët e kërkuara.

12.01.1996

Grabitet filiali i shoqërisë “VEFA” në Vlorë, merren 145 mijë dollarë.

18.04.1996

Grabitet Banka Kombëtare Tregtare, dega Vlorë, merren 2.2 milionë lekë të reja.

26.02.1996

Vendosja e eksplozivit në supermarketin e kompanisë “VEFA” në Tiranë, vriten 4 persona. plagosen 17 të tjerë.

26.07.1996

Vritet ish-drejtori i burgjeve, Bujar Kaloshi, në afërsi të shtëpisë së tij.
18 June, 2008 11:53:00 korrieri