"Skeme e re per te perndjekurit"

"Skeme e re per te perndjekurit"
Bisedoi: Fatjona Mejdini
E Marte, 17 Qershor 2008

Pa kaluar as nje vit nga miratimi ne Kuvend i ligjit per demshperblimin e ish-te perndjekurve politike, ka nisur edhe problemet e para ne lidhje me zbatimin e tij. Ne nje interviste per "Koha Jone" drejtori i Institutit te Ish te Perndjekurve Politike, Simon Miraka, thekson se ligji ka nevoje per amendime, ne te cilat qeveria ose Kuvendi duhet te nderhyje menjehere. Diten e premte, perfaqesuesit e shoqatave te ish-te perndjekurve do te zhvillojne nje takim edhe me ministrin e Drejtesise, Enkelejd Alibeaj, ne menyre qe te kerkojne edhe nderhyrje ne ligjin e miratuar ne nentor te vitit te kaluar. Nje nga pikat, ku do te kembengulet me shume, eshte edhe demshperblimi i 2000 ish-te internuarve. Ndonese ligji i ka perfshire ata ne skeme, ata ende nuk kane mundur te plotesojne formularet, per shkak te pengesave qe iu kane dal me dokumentacionin.

Cfare do t'i kerkoni ministrit te Drejtesise, Alibeaj. ne takimin qe do te zhvilloni kete jave?

Te premten kemi nje takim me ministrin e Drejtesise. ku do te jene edhe kryetaret e shoqatave te ish-te perndjekurve. Besoj se diskutimi me ministrin dhe eksperte te tjere te kesaj ministrie do te jete i lidhur me demshperblimin qe i takon kesaj shtrese. Akoma ka disa mangesi. sidomos me internimet e periudhes 1945-1954, ku ligji per demshperblimin e parashikon qe kjo periudhe te demshperblehet me 1 mije leke te reja per dite. Por, nga ana tjeter, ka nje problem, sepse njerezit qe kane qene te internuar ne kete periudhe nuk gjejne dot edhe vertetimin se kane vuajtur internimin ne kete segment kohor. Ne arkivin e Ministrise se Brendshme shkojne dhe nuk marrin dot vertetimin e kesaj periudhe. Ketu ligji ka nje defekt, sepse parashikon qe te njihen dokumentet e arkivuara nga viti 1945 deri ne 1990-en. Ndersa shumica e vertetimeve te internimit te kesaj periudhe jane edhe vertetime, te cilat jane arkivuar prane Ministrise se Brendshme pas vitit 1990. Kjo sepse duke mos pasur dokumente, atehere ne fillimin te viteve '90 u krijua edhe nje komision trepalesh. Ne kete komision merrnin pjese nje perfaqesues i Ministrise se Drejtesise, nje i Ministrise se Brendshme dhe nje perfaqesues i Komitetit tone te te Perndjekurve. Ky komision kishte te drejten e dhenies se vertetimit per kete periudhe dhe nepermjet deklaratave te njerezve qe paraqiteshin te ky komision, jepeshin edhe verifikimet perkatese. Ne do t'i kerkojme ministrit te Drejtesise, qe te marre parasysh keto deklarata te paraqitura perpara komisionit trepalesh. Njerezit e kesaj periudhe te internuar, ende nuk kane nisur te plotesojne edhe formularet per kete periudhe, pasi ky dokumentacion nuk eshte i arkivuar para 1990-es. Edhe ato dokumente qe gjenden, jane me defekte dhe per pasoje nuk vlejne sipas ligjit per permbushjen e formulareve qe nevojiten per demshperblim. Dhe ne kete menyre jane penalizuar nga demshperblimi rreth 2000 te persekutuar.

Cilat jane problemet e tjera qe ju keni hasur ne ligjin per demshperblimin?

Po keshtu ka probleme me te pushkatuarit pa gjyq pas vitit 1945. Edhe keta jane te pushkatuar politike dhe jane jashte demshperblimit me ligjin e ri. Keta kane marre demshperblimin e pare, kane marre edhe titullin "Pishtar i Demokracise" dhe sot jane jashte demshperblimit. Nje defekt tjeter ne ligj eshte edhe ceshtja e trashegimise te demshperblimit. Kur u be edhe ligji i vitit 2007, ne kerkuam qe trashegimia te mbeshtetje ne Kodin Civil qe te mos humbas, por kjo kerkesa e jona nuk u mor parasysh. Ne mendojme qe ka ardhur momenti qe edhe kjo pike te amendohet, ne menyre qe motrat dhe vellezerit e atyre te persekutuarve qe nuk jetojne me, meritojne ta marrin kete demshperblim. Kjo pasi nje pjese e madhe e te persekutuarave kane qene edhe perfaqesues te besimeve te ndryshme fetare, si prifterinjte katolike dhe dervishe, te cilet besimi nuk ja lejonte te martoheshin. Ne keto kushte, motrat dhe vellezerit e tyre kane te drejten te perfitojne, sepse edhe ata vete kane pesuar persekutim si rezultat i denimit te familjareve te tyre. Ne mendojme se keto ndryshime jane te rendesishme per t'u kryer, sepse brenda tyre ka nje logjike te forte ne lidhje me pamundesine e ketyre kategorive per te terhequr edhe demshperblimin e merituar.

Po nisma te tjera a keni ndermend te merrni per te arritur deri tek amendimi i ligjit?

Nje jave me pare, ne kemi dorezuar ne Komisionin e Ligjeve ne parlament edhe draftin qe kemi pergatitur per amendimin e ligjit te demshperblimit dhe urojme qe te merret parasysh nga perfaqesuesit e ketij komisioni. Nga ana tjeter, ne kemi planifikuar te organizojme edhe nje takim me Kryetaren e Kuvendit, Jozefina Topalli, ne menyre qe te bejme publike edhe shqetesimet tone ne lidhje me keto ceshtje.

Demshperblimi

Per te gjithe ata ish-te perndjekur, te cilet kane qene te denuar me ekzekutim, ligji i miratuar ne 2007 parashikon qe demshperblimi per familjaret e tyre te jete i barabarte me 8 vite burgu.

Nomenklatura

Ne ligjin e miratuar ne listen e ish-te perndjekurve politike, qe perfitojne demshperblime, jane perfshire edhe ish-pjesetaret e familjeve komuniste, te cilat me pas sistemi i ka persekutuar.

Kerkesat e ish-te perndjekurve

1. Te merret parasysh dokumentacioni i miratuar nga komisioni trepalesh ne fillim te viteve 1990 per listen e atyre personave qe kane qene te internuar gjate periudhes 1945-1954.

2. Te perfshihen ne skemen e demshperblimit financiar edhe te pushkatuarit pa gjyq pas vitit 1945. Ligji i miratuar ne vitin 2007 e ka lene jashte demshperblimit kete kategori.

3. Te kaloj e drejta e demshperblimit te motrat dhe vellezerit e atyre ish-te persekutuarve qe nuk kane pasur nje familje. Kjo per te mos humbur demshperblimi qe ju takon me ligj.


2000 Persona

Ish te internuar gjate periudhes 1945-1954 nuk kane arritur ende te plotesojne edhe formularet per demshperblim. Kjo pasi ne arkivat e Ministrise se Brendshme nuk gjenden dokumentacioni per ta.

1000 Leke

Per dite internimi eshte percaktuar per kategorine e te internuarve ne ligjin per demshperblimin e ish-te perndjekurve. Kjo shume nuk ka nisur te shperndahet per asnje nga kjo kategori.

17500 Te perndjekur

Politike jane evidentuar nga Instituti i Ish te Perndjekurve Politike. Kjo liste i eshte derguar edhe Keshillit te Ministrave, perpara se te miratohej ligji i demshperblimit.

Ligji i 2007-es, favorizon te perndjekurit

Sipas ligjit te miratuar ne muajin nentor, ish-te denuarit dhe te perndjekurit politike do te perfitojne 2 mije leke per cdo dite burg, nderkohe qe ata qe kane qene te internuar ose te rrethuar ne tela me gjemba nga viti 1944 deri ne vitin 1954 do te perfitojne nga 1 mije leke per cdo dite burgim. Ligji "Per demshperblimin e te denuarve politike te regjimit komunist", zevendesoi ne kete menyre ligjin e meparshem, i cili perreth dy vjet ishte shfuqizuar nga Gjykata Kushtetuese. Perfitues sipas ketij ligji jane ish-te denuarit politike te regjimit komunist te periudhes 30 nentor 1944- 01.10.1991, te cilet kane kryer denim penal te padrejte dhe kane vuajtur pjeserisht apo plotesisht denimin e dhene, si dhe familjaret e viktimave te ekzekutuar gjate periudhes 30 nentor 1944- 01.10.1991.

Ju keni lindur te perndjekur dhe do te vdisni ashtu nese do vazhdoni te mbani ne krye Kurt Kolen.