ILIRIADA PORTAL

Sėmundja e autizmit...

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

21062008

Mesazh 

Sėmundja e autizmit...




Sėmundja e autizmit
Megjithėse Autizmi ėshtė identifikuar ne vitin 1943 ende ėshtė paaftėsi relativisht e panjohur. Por ėshtė vlerėsuar se mė shumė se 1.5% e popullsisė nė botė kanė dikė qė vuajnė prej ērregullimeve nga spektri autistik.


Njerėzit me autizem nuk kanė aftėsi tė kufizuara fizike dhe pamja e tyre ėshtė si ēdo person pa aftėsi tė kufizuara. Pėr kėtė shkak ėshtė vėshtirė tė krijohet mė shumė dijeni dhe mirėkuptim pėr kėtė gjendje.

‘Pėr shkak se fėmijėt me autizm duken ‘normal’ njerėzit mendojnė se ata janė tė pasjellshėm apo prindėrit nuk mund ta kontrollojnė fėmiun. Njerėzit zakonisht e shohin kėtė si ‘dėshtim’.
Ēka ėshtė autizmi?

Autizmi ėshtė paaftėsi zhvilluese e pėrjetshme e cila ndikon nė mėnyrėn se si personi komunikon dhe sillet me njerėzit rreth tyre. Fėmijėt dhe tė rriturit me autizm kanė vėshtirėsi tė kenė afėrsi me tė tjerėt nė mėnyrė tė thjeshtė. Nė pėrgjithėsi Aftėsitė e tyre pėr tė zhvilluar shoqėri dhe aftėsia e tyre pėr tė kuptuar shprehjet emocionale tė njerėzve tė tjerė janė tė kufizuar. Njerėzit me autizm shpesh mund tė kenė paftėsi tė tjera, por ēdonjeri me kėtė gjendje ka vėshtirėsi tė kuptojnė gjėrat nė botė. Ekziston edhe njė gjendje tjetėr qė quhet sindromi i Asperger, i cili i pėrshkruan njerėzit me lloj mė tė lartė tė autizmit. Pėr mė shumė informata lexoni fletushkėn “Sindromi i Aspergerit”‘



Realiteti pėr personin me autizm ėshtė e pėshtjelluar, njė grumbull i ngjarjeve bashkėvepruese, njerėzve, vendeve, tingujve dhe pamjeve. Duket qė nuk ka kufi tė qartė, rregull apo kuptim pėr asnjė gjė. Njė pjesė e madhe e jetės time e kaloj duke u munduar tė gjejė kuptim pas ēdo gjėje.’
Cilat janė karakteristikat e autizmit?

Nė pėrgjithėsi njerėzit me autizėm pėrjetojnė vėshtirėsi nė tri mėnyra kryesore, kėto njihen si treshi i dobėsive.

*
Bashkėveprimi shoqėror (i vėshtirė me marrėdhėnie shoqėrore, pėr shembull duket i ftoftė dhe indiferent pėr njerėzit e tjerė).
*
Komunikim shoqėror (vėshtirėsi me komunikim verbal dhe jo verbal, pėr shembull nuk i kuptojnė plotėsisht kuptimin e gjesteve tė zakonshme, shprehjeve tė fytyrės apo tingullin e zėrit).
*
Imagjinatėn (vėshtirėsi nė zhvillimin interpersonal tė lojėrave dhe imagjinatės, pėr shembull aktivitete tė kufizuara imagjinative, mundėsisht tė kopjuara nė mėnyrė tė shtanguar dhe pėrsėritėse).

Si shtojcė tė treshit tė dobėsive shpesh si karakteristikė janė edhe sjelljet e pėrsėritura dhe kundėrshtime nėse gjėrat e pėrditshme ndryshohen.
Ēka e shkakton autizmin?

Shkaku apo shkaqet e autizmit janė ende tė panjohura por studimet tregojnė qė faktorėt gjenetik janė me rėndėsi. Poashtu nga studimet ėshtė e dukshme qė autizmi mund tė jetė i lidhur me gjendjet e tjera qė ndikojnė nė zhvillimin e trurit qė ndodhin para, gjatė apo menjėherė pas lindjes sė foshnjės.
Diagnoza

Sa mė shpejtė qė bėhet diagnoza e autizmit aq mė shumė ka shans qė personi tė merr ndihmė dhe pėrkrahje tė duhur.
A mund tė ju ndihmohet njerėzve me autizėm?

Arsimim i posaēėm dhe pėrkrahja e organizuar mund tė bėjė ndryshim tė madh pėr jetėn e personit me autizėm, duke ju ndihmuar pėr t’i shtuar aftėsitė dhe pėr tė arrit potencial tė plotė mė vonė nė moshė.

ad

Numri i postimeve: 4186
Reputation: 58
Points: 18809
Registration date: 08/12/2007

Shiko profilin e anėtarit

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Share this post on: Excite BookmarksDiggRedditDel.icio.usGoogleLiveSlashdotNetscapeTechnoratiStumbleUponNewsvineFurlYahooSmarking

Sėmundja e autizmit... :: Komentet

Mesazh prej Sat Jun 21, 2008 2:22 pm nga ad

Sindromi Asperger

Ēka ėshtė sindromi i Aspergerit?

Sindromi i Aspergerit ėshtė paaftėsi qė bėn pjesė nė spektrin autistik. Diagnoza u jepet atyre qė shpesh konsiderohen nė shkallė tė lartė tė spektrit.Ēdokush qė vuan nga ky sindrom ėshtė individ dhe mund tė ketė prirje dhe vėshtirėsi tė ndryshme. Diagnozat tjera nė kėtė spektėr pėrfshijnė autizmin dhe autizmin me funksionim tė lartė. Sindromi i Aspergerit dhe Autizmi me funksion tė lartė shpesh ndėrlidhen. Sindromi i Aspegerit ėshtė i klasifikuar si ērregullim depėrtues qė zhvillohet, kjo do tė thotė qė ndikon nė ēdo aspekt tė jetės tonė.


Ēfarė probleme kanė njerėzit me sindromin e Aspergerit?

Sindromi i Aspergerit ėshtė njė gjendje e padukshme. Pėr arsye se ėshtė e padukshme njerėzit ndonjėherė i keqkuptojnė tė prekurit nga kjo ky sindrom. Pėr shkak se ėshtė e padukėshme ėshtė gjithashtu e vėshtirė tė jepet diagnoza. Shpesh pėrshkruhet si ‘dėmtime nė tri grupe’, apo tri lloj vėshtirėsi:

* vėshtirėsi me marrėdhėnie shoqėrore
* vėshtirėsi me komunikim
* vėshtirėsi me imagjinatė

Shpesh njerėzit me sindrom tė Aspergerit janė tė interesuar nė gjėra tė posaēme dhe shqetėsohen shumė nėse rregulli ditor ju prishet. Nė vijim janė pėrshkruar disa pėrvoja tė mundshme prej kėtyre tri vėshtirėsive tė personave me sėmundjen e sindromit Asperger.
Vėshtirėsi nė marrėdhėnie shoqėrore

* “Kisha pasur shumė dėshirė ta bėjė njė ndejė, por nuk di si mund ta organizojė.”
* “Unė e kam mė vėshtirė se njerėzit e tjerė tė bėjė shoqe/shokė.”
* “Shoqėrimi me njerėz nuk ėshtė gjė natyrale pėr ne – ne duhet tė mėsohemi.”
* “Ne ndonjherė i keqkuptojmė situatat dhe shenjat.”
* “Ndjehemi sikur tė jemi pas njė murri tė padukshėm.”
* “Ndjehemi si bletė nė qyp tė mjaltit.”
* “Kam mėsuar pėr marrėdhėnie nga filmat. E di qė kėto lidhje janė jo reale.”
* “Kam vėshtėrsi t’i mėsojė shenjat shoqėrore dhe si tė veprojė nėse gaboj diēka.”
* “Unė neveritem nga pamundėsia tė marrė pjesė.”
* “Ne ndonjherė kemi vėshtėrsi tė qėllojmė moshėn apo statusin e dikujt vetėm me shikim.”
* “Ndonjėher e kemi vėshtirė tė vazhdojmė bisedėn.”
* “Ne ndonjherė e kemi mė lehtė tė shoqėrohemi me njerėz nė shtete tė tjera.”

Vėshtirėsi nė komunikim

* “Ndonjėherė ne kemi vėshtirė tė kuptojmė ēka flasin personat tjerė.”
* “Ne e kemi vėshtirė t’i kuptojmė thėniet si p sh ‘njė edhe njė bėjnė dy’.”
* “Ne zakonisht i kuptojmė gjėrat fjalė pėr fjalė.”
* “Ndonjėherė ne mund tė flasim pa u ndal dhe nuk kuptojmė se personi tjetėr nuk ėshtė i interesuar.”
* “Ne e kemi vėshtirė tė presim rradhėn tonė.”
* “Ndonjėherė ne kemi vėshtėrsi tė flasim qė tė tjerėt tė na kuptojnė.”
* “Nėse vuani nga sindromi i Aspergerit kuptimi i bisedave ėshtė njėjtė si tė kuptoni gjuhė tė huaj.”
* “Ndonjėherė ne e kemi vėshtirė por edhe ėshtė bezdisėse t’i shikojmė njerėzit nė sy, kėshtu qė hasim nė mosmarrėveshje, njerėzit mendojnė se jemi tė jo-sinqertė dhe mashtrues.”

Vėshtirėsi me imagjinatė

* “Pjesa me e vėshtirė qė e kemi ėshtė pėr t’i imagjinuar ndjenjat e tė tjerėve.”
* “Nė fėmijėri ne ndonjėherė kishim vėshtirėsi tė bashkangjitemi fėmijėve tė tjerė nė tregime imagjinative dhe shaka. Kėto i kemi mėsuar duke u rritur’.
* “E kemi problem tė kuptojmė se ēfarė diturie njerėzit tjerė kanė. E kemi shumė vėshtirė tė qėllojmė se ēka mendojnė njerėzit tjerė.”
* “E kemi vėshtirė tė kuptojmė lojėrat dhe tregimet.”
* “Ndonjėherė e kemi vėshtirė tė identifikojmė ndjenjat e njerėzve tė tjerė.”
* “Emocionet e padukshme dhe grimasat e fytyrės janė shumė vėshtirė tė kuptohen nga ne – nėse dikush buzėqesh me gojėplotė atėherė ėshtė e qartė mirėpo ndjenjat mė pak tė qarta janė mė vėshtirė tė kuptohen nga ne.”

Duhet pasur parasysh se jo vetėm ata me sindrom tė Aspergerit kanė vėshtirėsi me komunikim dhe marrėdhėnie shoqėrore. Ēdokush mund tė ketė vėshtirėsi me kėto gjėra nė njėfarė mėnyre dhe nė disa situata, por njerėzit me sindrom tė Aspergerit kanė mė shumė vėshtirėsi po ashtu sikurse situata e jetės sė tyre ėshtė posaēėrisht e vėshtirė.
Interesat e posaēme

* “Ėshtė e mundshme pėr ne tė kemi interesime tė posaēme tė cilat na sundojnė jetėn.”
* “E kam vėshtirė te ē’kyēem nga interesi im i posaēėm kur kam nevoje.”
* “Ndonjėherė interesimet e posaēme mund tė zhvillohen kėshtu qė ne mund t’i studiomė apo punojmė me ato.”
* “Tė tjerėt nuk janė tė interesuar ne interesin tim pėr flamuj.”
* “Unė kėnaqem kur kaloj kohė duke i shikuar shtyllat e rrymės elektrike dhe konstrukcionin e tyre’

Gjėrat ditore

* “Ne e kemi mė vėshtire se tė tjerėt ta ndėrrojmė rutinėn ditore.” “.Vajtjen nė pushime e bėn gjė tė vėshtirė , apo tė jemi me kohė nė punė tė re.”
* “Nuk mė pengojnė ndryshimet nėse mė janė tė paralajmėruara, por duhet tė jenė tė planifikuara dhe jo tė mė befasojnė.”

Shkaqet

Ka teori tė ndryshme pėr shkaqet e sindromit tė Aspergerit si faktorėt e ambientit, dėmtim i trurit, vėshtirėsi gjatė lindjes sė foshnjės apo sėmundjes si foshnje. Momentalisht askush nuk ėshtė i sigurt pėr shkaqet. Ende bėhen shumė hulumtime shkencore nė kėtė drejtim. Mendohet qė gjenet individuale luajnė njė rol tė madh.
Prevalenca (Pėrhapja)

Sindromi i Aspergerit shfaqet nė tė gjitha kulturat dhe pengesat gjuhėsore. Ndodh mė shpesh tė meshkujt se tė femrat. Njerėzit e kane vėshtirė tė dallojnė problemet shoqėrore nė femrat me sindrom tė Aspergerit. Mund tė kenė mė shumė vėshtirėsi pėr tė dalluar vėshtirėsitė shoqėrore qė femrat i pėrjetojnė me sindromin e Aspergerit. Ėshtė mė shumė e mundshme qė njerėzit me sindromin e Aspergerit tė kenė probleme tė tjera mė shumė se popullata e pėrgjithėsi si disleksi, (Disleksia ėshtė njė paaftėsi ku njerėzit kanė vėshtirėsi nė lexim), probleme me tretjen e ushqimit dhe probleme me shėndet mendor.”
Cilat janė tė mirat e personave me Asperger-sindrom?

Tė vuash nga sindromi i Aspergerit ėshtė shqetėsuese dhe brengosėse. Por ka gjėra nė tė cilat ata janė mė tė mirė se tė tjerėt. Shumė prej tyre janė shumė inteligjent dhe kanė njė nivel tė lartė tė koeficientit tė inteligjencės. Si pėr shembull personat qė vuajnė nga sindromi Asperger janė tė mirė nė:

* Shumė Kanė njė kujtesė tė mrekullueshme pėr fakte dhe shifra – si pėr shembull numrat nė pllakat e veturave dhe tabelėn e shumėzimit. Disa kurrė nuk kanė nevojė tė shkruajnė numrat e telefonit. Ose ata i mbajnė nė mend shumė mirė shakatė, anekdotat edhe tekstet e filmave nė tersi
* Disa mund tė mbajnė nė mend hollėsirat mė tė vogla tė bisedave qė i kanė pasur mbase edhe para dhjetė vjetėve. Dhe kjo shpeshherė mund tė shkaktojė mosmarrėveshje kur personi tjetėr harron qė ka thėnė diēka!
* Tė tjerėt kanė njė logjikė efikase dhe mund t’i gjykojnė gjėrat shumė mirė dhe shpejtė
* Kurse tė tjerėt kanė prirje pėr kompjuterė
* Apo prirje pėr tė mėsuar gjuhė tė huaja

Ēka iu ndihmon personave me kėtė sindrom?

* Njerėzit duhen ti kuptojnė personat me sindrom tė Aspergerit
* Atyre iu duhet pėrkrahje dhe ushtrime pėr t’i mėsuar gjėrat
* Atyre iu duhet pėrkrahje pėr t’i mėsuar gjėrat shtėpiake, dhe si tė punojnė me ndjenja dhe shokė/shoqe.”
* Ndihmė e madhe duke biseduar nė mėnyrė tė qartė – duke i shpjeguar gjėrat mirė kėshtu qė janė lehtė tė kuptohen dhe duke u ofruar pėrkrahje
* Ata kane nevojė pėr ndihmė edhe kur punojmė pėr vetėn
* Pranimi, akceptimi i tyre dhe toleranca pėr gjendjen e tyre dhe pėr sjelljet e ēuditshme i ndihmon shumė nė pėrballimin e jetės sė tyre
* Duhet kuptuar se ndonjėherė personat me kėtė lloj sėmundje nuk mund t’ia fillojnė shoqėrisė me dikė por mund tė ju bashkėngjitėm nė mėnyrėn e tyre dhe me njė pėrkrahje tė vogėl tė krijojnė njė shoqėri lidhėse
* Shpjegimi i rregullave qartėsisht, si p.sh. tu tregohet se ēka mund dhe ēka nuk mund tė bėjnė kur janė me shoqėri
* Shumė e dobishme ėshtė mė qenė tė qartė dhe direkt por tė ngrohtė nė sjellje
* Ēdo i sėmurė nė Asperger ka cilėsi te mira dhe talente

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Mesazh prej Tue Oct 27, 2009 12:30 pm nga wisdom

Une jam ne spektrin e Autizmit , dhe nuk eshte nje semundje ( semundjet perkeqesohen ose mund te sherohen, semundjet shkaktohen nga nje virus )
Autizmi eshte menyra e vecante ne te cilen truri eshte lidhur , nepermjet kesaj lidhej boteshikimi jone ndryshon nga te tjeret !
Une pelqej librat , te shkruaj , dhe jam e fiksuar me kafshet , vecanerisht Kuajt. E shof jeten si nje seri ngjarjesh qe kane ndodhur me miliona here . Ne koken time te gjitha kujtimet qe kam jane si ne nje film , mbajm mend ererat, gjera te vogla fare.


Per te gjithe ata qe kane nje interes ne autism dhe mund te lexojne rrjedhshem ne Anglish , ka nje liber @ The complete guide to Aspergers syndrome .

Autism dhe Aspergers syndrome , jane pak a shume e njejta gje... ne moshe te vogel kur femija nuk flet nuk di te kerkoje per banjo apo te tregoje se ka ftohte..... quhet autism , kur ky femije rritet ka mesuar tashte se si ti bjere ketij problemi rrotull (?)

Mbaj mend e vogel fjalet nuk kishin kuptim per mua , kisha frike nga zeri im , kopjoja tingujt e kafsheve dhe levizjet e tyre . Zhurma ose tinguj te vazhdueshem si psh , tik-toki i ores me bezdisin shume (femijet nuk e dine se pse kjo ndodh dhe nuk mund ta shpjegojne ) kshu qe vetem qajne dhe perplasin koken per muri ...)

Djemte me Autism kane fiksim trenat dhe lokomotivat ose dicka te tille , vizat e drejta (qe mund te zhvillohen ne interes te vecante si psh arkitekture , inxhinieri etj )


Kaq per momentin , shpresoj te kete njerez te tjere ketu ne spektin e autizmit !

Wisdom

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Mesazh prej Tue Oct 27, 2009 3:19 pm nga lidabica

Po ka si s'ka njerez te tjere me kete sindrome.
kam patur shume prane 1 femije qe vetem dhe vetem rrinte i vecuar sa te dhimbsej dhe,sigurisht nga padituria,nena e saj qe me thoshte s'kam ē'ti bej,ne 1 kohe kur vete dilte dhe shetiste.Nuk mund ta pranoja kete llogjike pa e ditur se kjo ishte 1 diagnoze tek ai femije,qe shpesh shprehej se me mire eshte te rrish me kafshet(qe i ka pas shume dhe shume per zemer),se sa me njerzit, por vetem qe e kundershtonja pambarim ate nene dhe ngulmoja qe nese femija eshte kaq i ndrojtur ateher edhe ti,si nene, duhet t'i pershtatesh dhe me durim e dalengadale duhet ta bindesh te dale me ty i shoqeruar dhe keshtu pak e nga pak do te mesohej ne shoqerine e moshes se tij dhe keshtu do te vazhdonte mire.Por edhe sot e kesaj dite ai femija i dekurshem ,sot 22 vjeē,eshte i terhequr nga shoqeria dhe fiksohet ne ndonje artiste apo kengetar deri ne adhurim te kote dhe po i vetmuar rri.Mund t'i kishte kaluar kjo me pak durim ,nuk e di mbase edhe une duhet t'i isha qepur me shume asaj nene...ndoshta,do te kisha bere dicka ...

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi