Pasaporta e Aristidhit dhe një problem diplomatik

Në datën 16 prill të këtij viti, një emigrant shqiptar në Greqi, i quajtur Aristidh Konomi, i shkruan një letër Presidentit të Republikës Bamir Topi. Letra, të cilën revista e disponon të plotë, informon kreun e shtetit për një skandal i cili ditë më pas do të merrte përmasa të mëdha, duke dalë në faqet e shtypit tonë dhe duke shkaktuar një furtunë të vogël diplomatike mes dy vendeve. Po çfarë ka ndodhur?
Sipas Konomit kemi të bëjmë me një histori banale nga ato që përfliten shpesh në sportelet e ambasadave tona jashtë vendit dhe që ka të bëjë me një shumë parash (2000 euro sipas vetë emigrantit shqiptar), të cilat i janë kërkuar atij nga konsulli ynë në Athinë Ilirian Çukaj, për legalizimin e dy pasaportave të dy të afërmve të tij. Konsulli ia ka refuzuar këtë veprim konsullor Konomit, duke pretenduar se pasaportat janë të falsifikuara. Por një ditë më pas, ai i ka kërkuar fshehurazi 2000 euro emigrantit, për t’ia kthyer dokumentat në fjalë. Kjo ka bërë, sipas dëshmisë së vetë Konomit, që ai të paraqitet në rajonin më të afërt të policisë, për të denoncuar konsullin e vendit të tij.
Një skenë e denjë për fimat policeskë ka pasuar, kur policët grekë kanë mundur të hyjnë në ambjentet e ambasadës tonë, duke u përpjekur të jenë prezentë në momentin kur Konomi do t’i dorëzonte Çukajt eurot që vetë policët grekë ia kishin dhënë emigrantit shqiptar. Rrëfimi i zotit Konomi në letrën për presidentin na thotë se marrja e parave është kryer në korridorin e ambasadës dhe në këtë moment, policja greke me emrin Fotini është shfaqur aty dhe i ka kërkuar policit shqiptar të ambasadës Andi Likaj që të arrestojë diplomatin. Çka nuk ka qenë e mundur, pasi sipas pretendimeve të emigrantit, ai është futur me forcë në një zyrë, duke i rimarrë me imponimin e diplomatëve tanë paratë që kishte dhënë dhe duke u detyruar që të nënshkruajë një dokument ku thuhej se konsulli Çukaj nuk kishte marrë asnjë euro ryshfet nga Konomi. Në letrën për Bamir Topin, emigranti shqiptar kërkon mbrojtje nga autoritetet e vendit të tij, pasi sipas tij ai po merr kërcënime të vazhdueshme nga konsulli Çukaj.
Kjo është ana dokumentare e ngjarjes, e cila është bërë në vija të përgjithshme e njohur nga media të ndryshme në javët e fundit. Elementi i panjohur i kësaj historie është ai me sfond diplomatik, i cili na zbulon një letërkëmbim që daton shumë kohë para se ky incident të ndodhte. Fjala është për një letërkëmbim mes ambasadës tonë në Athinë dhe ministrisë së jashtme helen, pikërisht lidhur me çeshtjen e autenticitetit të dokumentave të legalizuara nga ana e selisë tonë diplomatike atje. Në shkresën e datës 13 nëntor 2007, të cilën po e botojmë bashkëngjitur, thuhet se pala greke është e preokupuar nga fakti që në mënyrë të përsëritur autoritetet greke po bien në kontakt me dokumenta me vërtetësi të dyshimtë. Pra të falsifikuara nga shtetas shqiptarë dhe të kapur nga zyrat e shtetit grek. Shkresa në fjalë sjell si shembull gjashtë dokumenta të kapura, të cilat dyshohen si të falsifikuara nga ana e autoriteteve të shtetit fqinjë.
Historia nuk mbaron me kaq. Ankesa greke nuk ka mbetur pa një përgjigje. Dhe ajo ka ardhur me anë të një shkrese të ambasadorit shqiptar në Athinë, Vili Minarolli, i cili më 22 nëntor 2007 i ka shkruar zv.ministrit të jashtëm grek Valinakis, duke pranuar se rasti i gjashtë dokumentave qëndronte. Pra, ambasada jonë e ka pranuar se ato gjashtë dokumenta të kapura ishin jo origjinale. Në përgjigje të kësaj letre të ambasadorit Minarolli, drejtori i Europës në ministrinë e jashtme greke Angelopulos, i ka shkruar ambasadorit tonë (letra tjerër që po botojmë), për t’i shprehur keqardhjen e palës greke lidhur me këto raste të përsëritura, si dhe për të rikonfirmuar qëndrimin grek për të ruajtur në fuqi rezervën që shteti grek ka ndaj palës shqiptare, lidhur me Konventën e Hagës të vitit 1961, e cila mënjanon nevojën për të legalizuar dokumentat e shteteve që e kanë firmosur këtë dokument. Kjo konventë është ratifikuar nga vendi ynë në vitin 2003 dhe ky ratifikim ka hyrë në fuqi në vitin 2004. Kjo do të thotë që parimisht dokumentat e lëshuara nga autoritetet shqiptare nuk duhet të kalojnë më nga procesi tjetër paralel, ai i legalizimit. Pra, pasaportat, çertifikatat dhe dokumentat e tjera të lëshuara nga autoritetet tona, nuk kanë teorikisht nevojë të marrin vula dhe kundërfirma në MPJ tonë apo në ambasadat e huaja në Tiranë, para se të paraqiten pranë autoriteteve të vendeve të tjera. Rezerva që pala greke ka vendosur ndaj nesh si vend nënshkrues i kësaj konvente, bën që ambasada greke në Tiranë të legalizojë çdo dokument që udhëton bashkë me shtetasit tanë drejt Greqisë.
Këto dy histori, njëra “policeske” dhe tjetra diplomatike, lidhen mes tyre me një fill të dukshëm interesash që lundojnë rreth sporteleve tona konsullore, jo vetëm në Greqi, por edhe në disa vende të tjera të zonës. Fakti që një konsull kryen veprime siu ato të mësipërmet, që ndaj tij merret masa e kthimit urgjent, ashtu si do të duhej marrë edhe ndaj personit tjetër në ambasadë të përfshirë në incident, tregon se përfaqësitë tona shihen rregullisht me dyshim nga autoritetet vendase, më së paku si zyra që e bëjnë keq punën e tyre. Nga ana tjetër, që një shtetas shqiptar të kërkojë ndihmën e autoriteteve greke për të çuar në vend padrejtësinë që i është kryer nga punonjës të vendit të tij, kjo është edhe më e rëndë dhe skandaloze. Si të mos mjaftojë kjo, ministria e jashtme greke vijon të afishojë hapur në sytë e diplomatëve tanë, një shqetësim i cili prek në fund të fundit imazhin, kredibilitetin dhe statusin e sistemit tonë diplomatik e të vendit tonë në botë. Ambasadat tona nuk kanë pse strehojnë persona që këto elemente as që duan t’i kenë parasysh dhe që i zëvendëojnë pa një pa dy me dëshirën për përfitim. Përfaqësitë tona duhet më në fund të pastrojnë fytyrën dhe shpirtin përballë të huajve, sepse dy dekada pas ndërrimit të sistemit, Shqipëria nuk ka pse tregohet me gisht si Kolumbia e Europës. Nuk dihet se cili ka qenë reagimi konkret i presidentit ndaj letrës së Aristidh Konomit. Mbetet të shpresohet se largimi i konsullit Çukaj ka qenë eventualisht pjesë e këtij reagimi, ashtu siç mbetet për t’u shpresuar se e gjitha kjo ngjarje nuk do të kalojë vetëm me një operacion të vogël plastik në sportelin e konsullores tonë në Athinë.