Fëmijët e rrugës

Fëmijët e rrugës

Nga Elidor Mëhilli (Shekulli)
(Një artikull i vitit 1945 dhe e sotmja) Rrëfimi më poshtë nuk është i imi. Është i dikujt tjetër, emrin e vërtetë të të cilit unë nuk e di. Por ndonëse autori mbetet anonim, panorama e qytetit të tij, është edhe imja:
“… I shohim përditë. Në çdo hap që bëjmë na dalin përpara fëmijë të vegjël, këmbëzbathur, të nxirë nga dielli, e nga të palarët. - Cigare, zotni! - Llotarija! Pasnesër hiqet … llotarija! … -
Ata vijnë tek ne e na luten, jo sikur na shesin diçka por sikur kërkojnë lëmoshë. Na luten se nga leku ynë varet jeta e tyre. Nëpër rrugë ne shohim një pjesë të kësaj jete dhe kjo na është bërë aq e zakonshme sa nuk na le përshtypje të veçantë.
Kur ne u blejmë diçka kujtojmë se i kënaqim, se e bëmë detyrën kundrejt tyre. Por nuk është kështu. Na përket t’i themi “ndal” forcës së vrazhdë që shtyn fatin e tyre. Në ndërgjegjen tonë, në qoftë se është me të vërtetë ndërgjegje njeriu, do të ndjejmë jehonën e një zëri që kërkon shpëtim: “Cigare, zotni, cigare …”. Sa dhimbje e madhe në një krijesë të vogël!
Të paktë janë ata që u falin diçka. Disa s’begenisin as t’u hedhin një vështrim, disa i përzenë me shqelma. Të tjerë kënaqen duke i tallur… Shitësa… Lypësa. Po kush janë këta fëmijë? Si rrojnë? Ka ndër ta edhe rrugaçë, ka edhe “kryetarë” familje. (shpesh nga djersa e tyre mbahen shumë frymë). Janë fëmijë që duhet të ndodheshin në bankat e shkollës…
Kush është fajtori? Sot nuk është koha për t’ia hedhur fajin njërit ose tjetrit. Fajin e kemi nga pak që të gjithë. Në disa raste fajin e kanë drejt për drejt prindërit: i lenë fëmijët e tyre të mbeten në injorancë, ashtu si kanë jetuar ata vetë. Kjo gjë ndodh në qytete e në fshatra; ka shumë fëmijë që prindërit, duke shkuar mbas havazit të mukës “më mirë një vezë sot se një pulë mot”, i dërgojnë me bagëti o me punë të ndryshme, duke i larguar nga shkolla. Sidoqoftë nuk mjafton të bëjmë vetëm konstatime. Sot është koha për të vepruar…”.
Rrëfimi më lart, “Nëpër rrugë”, është botuar më 3 qershor të vitit 1945 në gazetën “Rinia.” Autori quhej “Spartaku” e jetonte në kohë të tjera. Sot, 63 vjet më vonë, rrëfimi i tij mbetet çuditërisht po aq aktual sa gjithë studimet e OJQ-ve të marra së bashku.
Ende nuk e dimë sa fëmijë “punojnë” në Shqipëri. Imazhi që kemi, përgjithësisht, është ai i grupeve të vogla të organizuara tek Blloku, të cilët prej vitesh janë bërë pjesë e jetës së përditshme në kryeqytet. Siç ngrihen pallatet, rriten edhe ata.
Shkaqet që i nxjerrin fëmijët në rrugë ose në “punë” janë të shumta e të ndërthurura. Edhe zgjidhjet janë të vështira. Por sfida më e madhe ndoshta nuk qëndron tek mungesa e zgjidhjeve, por tek injorimi i problemit, normalizimi shoqëror i mosmbrojtjes së fëmijëve. Skenat e jetës së vështirë të fëmijëve nëpër rrugë përbëjnë një realitet të egër që u shfaqet të gjithëve: të pasur e të varfër, të rinj e të vjetër, të djathtë e të majtë. Nuk është problem politik; është problem shqiptar.
Në një vend me vështirësi të thella, fati i ca qindra fëmijëve mund të duket moralizëm i tepruar, madje edhe predikim irritues. Por Kushtetuta e këtij vendi garanton mbrojtjen e fëmijëve. Cila shoqëri ka arritur të ndërtojë institucione dhe mirëqenie, duke lënë fëmijët e saj të pambrojtur?

E drejta fillon tek stomaku. Kur çdo femije ti jete siguruar e drejta e ushqimit, atehere mund te flitet per te drejtat e tjera.

Keni te drejte Lola,nuk besoja se femijet tane do te shndrroheshin ne kete menyre, dukej nje e larget qe nuk do te na perkiste asnjehere,dhe ja tani realiteti.....

Edhe une kam punuar qe ne moshen 12 vjeç gjate pushimeve verore per te ndihmuar prinderit ne shtator ne blerjen e librave. Mendojeni behet fjale per periudhen e rregjimit komunist. Dhe besomeni une nuk isha e vetmja madje duhet te kishe mik qe te te futej emri ne listen e punes. E gjith kjo qe shoh tregon se edhe sot asgje ska ndryshuar nga e djeshmja, perkundrazi gjerat per nje pjese te mire te popullsise jane keqesuar. Faji eshte jetim. Ne nuk duhet te shqetesoje gjetja e fajit, por fakti qe kemi para syve.